keslogisticks

2017-09-05 10:51:15
Σκανδιναβικό Μοντέλο Εκπαίδευσης

Σκανδιναβικό Μοντέλο Εκπαίδευσης


ΤΟΥ ΣΤΕΛΙΟΥ ΗΛΙΑ*

Η Παιδεία είναι ύψιστο χρέος κάθε Δημοκρατικής Πολιτείας και η εκπαίδευση καλείται να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πολίτη. Έχουμε ποτέ αναρωτηθεί ως κυπριακή κοινωνία κατά πόσον οι διδακτικές μέθοδοι, οι πρακτικές εκπαίδευσης αλλά και τα εργαλεία μάθησης που χρησιμοποιούμε, συμβάλλουν στην απόκτηση δεξιοτήτων, στην κατανόηση της κοινωνίας και της φύσης, και στη δημιουργία κριτικής σκέψης;

Μέσω της εκπαίδευσης δεν μεταδίδονται μόνο γνώσεις, αλλά και ένα σύστημα αξιών, με σκοπό την ένταξη και δραστηριοποίηση της νέας γενιάς μέσα στο κοινωνικό σύνολο (Ξωχέλλης) στοχεύοντας στην ανατροφή και διαπαιδαγώγηση των νέων. Ωστόσο, ο ορισμός αυτός δεν αποσαφηνίζει το περιεχόμενο του όρου, και δεν καταδεικνύει τη διαφορά του από τις έννοιες «αγωγή» και «παιδεία» (Δημόπουλος). Πόση έμφαση δίδει άραγε το Κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα στις έννοιες αυτές;

Η εκπαίδευση σχετίζεται με το κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικόύ και πολιτισμικό γίγνεσθαι, επιδιώκοντας να μεταλαμπαδεύσει γνώσεις, αρχές και αξίες. Μέσω της κατάκτησης των πνευματικών αγαθών και των αξιών το άτομο προσαρμόζεται και εντάσσεται ομαλά στο φυσικό και κοινωνικό του περιβάλλον, αναπτύσσοντας την προσωπικότητά του (Ράπτης). Στην Κύπρο, δυστυχώς, οι μαθητές φορτώνονται χωρίς να μαθαίνουν (πληροφορούνται), πειθαρχούν από «φόβο» και ογενοποιούνται χωρίς να τους δίδεται η ευκαιρία να ανιχνεύσουν/αναδείξουν κλίσεις και ταλέντα τους.

Έπρεπε εδώ και καιρό να εξετάζαμε άλλα επιτυχημένα μοντέλα και να μιμούμασταν χώρες οι οποίες έχουν προοδεύσει σημαντικά στον τομέα της εκπαίδευσης. Ας πάρουμε για παράδειγμα το «Σκανδιναβικό Μοντέλο».

Στη Φινλανδία, έμφαση δίδεται στην καλλιέργεια συνεργασίας αντί ανταγωνισμού και στη συγκρότηση ενός «χαλαρού» περιβάλλοντος μάθησης. Οι Φινλανδοί αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στη μελέτη, δεν πάνε φροντιστήριο, παίζουν περισσότερο και μετέχουν ενεργητικά σε ένα διαδραστικό μαθησιακό περιβάλλον με έμφαση στη συνεργασία (Βανδώρος).

Στα σχολεία παν παιδιά από 8 μηνών μέχρι 16 ετών συμπεριλαμβανομένων παιδιών με ειδικές ανάγκες, αφού, σκοπίμως, δεν υπάρχουν ειδικά ιδρυματικά-σχολεία. Τα βρέφη μαθαίνουν από μικρά να συνυπάρχουν με μεγάλους και αναπήρους, όπως στην κοινωνία, καλλιεργώντας αισθήματα ευθύνης και αλληλεγγύης (Πιστοφίδης).

Επίσης, οι μαθητές όταν έχουν τεστ επιτρέπεται να ανοίγουν βοηθήματα (π.χ βιβλίο μαθηματικών, λεξικό). Οι παιδαγωγοί, δεν έχουν κανένα λόγο να απαιτούν από τα παιδιά να μάθουν απ έξω πράγματα, που μετά από μερικές εβδομάδες δεν θα θυμούνται, αλλά ενδιαφέρονται τα παιδιά να μάθουν να σκέπτονται με κριτική αναλυτική σκέψη, κατανοώντας περίπλοκα νοήματα και αλληλοσυσχετισμούς (Πιστοφίδης).

Είναι σημαντικό να τονιστεί επίσης ότι στη Φινλανδία, ο γιος του πρωθυπουργού, του προέδρου της ΝΟΚΙΑ, του θυρωρού και του χασάπη, πάνε στο ίδιο δημόσιο σχολείο (Πιστοφίδης) και δεν βασίζονται στην ιδιωτική εκπαίδευση. Γι αυτό και επενδύουν περίπου 7% του ΑΕΠ για την παιδεία.

Μερικά άλλα χαρακτηριστικά του Φινλανδικού συστήματος, όπως τα περιέγραψε στο Πρώτο Θέμα η Kristiina Volmari, Γ.Δ. στο φινλανδικό Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας: τα παιδιά βγάζουν τα παπούτσια τους και μπαίνουν σε μία τάξη με διαδραστικό πίνακα, πιάνο και προτζέκτορα. Τα μαθήματα διαρκούν 45 λεπτά και περιλαμβάνουν βίντεο και εμπειρικές δράσεις. Υπάρχουν αρκετές ώρες διαθεματικά μαθήματα όπου π.χ η κατασκευή μιας φωλιάς για πουλιά μπορεί να αποτελεί ένα «καλυμμένο» μάθημα Μαθηματικών, Γεωμετρίας και Μελέτης του Περιβάλλοντος.

Συνηθίζεται επίσης μία τάξη να περιλαμβάνει μαζί παιδιά νηπιαγωγείου και μαθητές Α’ και Β’ Δημοτικού. Αυτό το σύστημα έχει πολύ θετικό αντίκτυπο στα παιδιά γιατί προωθεί την άμιλλα, με τους μικρούς μαθητές να θέλουν να μοιάσουν στους μεγάλους χωρίς να ντρέπονται όταν δεν καταλαβαίνουν κάτι.

Πέρα από το Φινλανδικό Μοντέλο, υπάρχει και το Σουηδικό, (πληροφορίες από Τ. Ευάγγελο), όπου τα διαγωνίσματα απαγορεύονται γιατί υπονομεύουν την ομαλή ένταξη του παιδιού στην ομάδα και στην από κοινού προσπάθεια επίτευξης ενός στόχου. Δηλαδή, αναγκάζοντας το παιδί να κρύβει το γραπτό του από τον διπλανό, πως θα του ζητήσουμε ως πολίτη μέλους της κοινωνίας να συνεργαστεί με τον γείτονα του για την επίλυση κοινών προβλημάτων;

Παράλληλα, η γονική βοήθεια στο διάβασμα θεωρείται μορφή «παραπαιδείας». Το παιδί δεν μαθαίνει στην ευαίσθητη νηπιακή ηλικία ότι το σχολείο χρειάζεται «συμπλήρωμα» και «έλεγχο» από τους γονείς (ή τα φροντιστήρια).

Στη Σουηδία, οι εκδρομές και οι ψυχαγωγικές δραστηριότητες είναι εξίσου σημαντικές με τα μαθήματα και προγραμματίζονται συχνά. Όταν ο διευθυντής αποφασίζει για την εκδρομή με βάση την πορεία των μαθημάτων και τις καιρικές συνθήκες τότε το παιδί ανατρέφεται σε ένα περιβάλλον όπου η ψυχαγωγία περιθωριοποιείται και συγκαταλέγεται στις δευτερεύουσες προτεραιότητες.

Μία άλλη σημαντική καινοτομία είναι ότι μια ημέρα την εβδομάδα η προσέλευση στην  πρώτη σχολική ώρα γίνεται οικιοθελώς με τα παιδία να μπορούν να κοιμηθούν λιγάκι παραπάνω. Επίσης, ένα δίωρο την εβδομάδα, υπάρχει ελεύθερο πρόγραμμα και επιλέγουν το μάθημα τα παιδιά.  

Ταυτόχρονα, οι σε εμάς απαγορευμένες ενασχολήσεις  των παιδιών με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και το Ιντερνέτ προβλέπονται από το σχολείο το οποίο παρέχει και τον απαραίτητο εξοπλισμό (υπολογιστές κλπ). Τέλος, οι μαθητές δεν βαθμολογούνται, αλλά βαθμολογούν το σχολείο, τα μαθήματα, και τους εκπαιδευτικούς, αναφέροντας παράλληλα προτάσεις για αλλαγές. 

Δεν έχω δει με τα μάτια μου αυτές τις καινοτομίες ιδέες. Θεωρώ όμως ότι μερικές από αυτές είναι εξαιρετικές και αξίζει να τις αναλύσουμε (όχι ξοδεύοντας δεκαετίες) και να τις εφαρμόσουμε. Εξάλλου, εύκολα μπορεί κανείς διαδικτυακά να βρει τις πρωτιές και επιτυχίες σκανδιναβών μαθητών, βάσει των διεθνώς αποδεκτών κριτηρίων, στα οποία οι δύο χώρες, σε πολλούς δείκτες, κατακτούν τις πρώτες θέσεις παγκοσμίως. Ειδικότερα, παραπέμπω στο Διεθνές Πρόγραμμα PISA για Αξιολόγηση Μαθητών (διεξάγεται κάθε 3 χρόνια) στο οποίο, ειρήσθω εν παρόδω, η Κύπρος το 2015 τερμάτισε 28η (τελευταία στην Ε.Ε.)  μεταξύ 72 χωρών, με τη Φινλανδία 2η και τη Σουηδία 7η

Τέλος, ας σημειωθεί ότι δεν υπάρχει «μαγική» φόρμουλα την οποία μπορούμε απλώς να αντιγράψουμε. Εξάλλου, αρκετά στοιχεία της Σκανδιναβικής εκπαίδευσης δεν είναι εφικτό να τα υιοθετήσουμε. Αν κάτι κάνει τόσο ξεχωριστή την επιτυχία τους είναι ότι αγνόησαν ορισμένες από τις χαρακτηριστικότερες επιταγές μιας εκπαιδευτικής ορθοδοξίας που διαμορφώθηκε διεθνώς. Αντίθετα, συνάρθρωσαν στοιχεία που είχαν ενισχύοντας τα, ή αναπροσαρμόζοντας τα με στοιχεία άλλων εκπαιδευτικών συστημάτων, τα οποία εισήγαγαν με στοχευμένους και προσεκτικούς χειρισμούς (Βανδώρος). Σε μια χώρα όπως η Κύπρος, όπου οι δάσκαλοί και οι καθηγητές, ακόμη και να θέλουν να πάρουν πρωτοβουλίες δημιουργικής μάθησης δυσκολεύονται, υπάρχει μεγάλη ανάγκη να μάθουμε από τους σκανδιναβούς. Τολμάμε;

*Πτυχιούχος Τουρκολογίας Πανεπιστημίου Κύπρου


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

FREDERICK-EX
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
MA/MSc2018
NEAPJUL17
THALIS
MOECEE
microsoft1718
HPJETPRO
CDA17MAY
PAJULY17
AIGAIA
FORUM-EISDOXI
iky2018
global
Middlesex2016