KESJULY18

2017-05-09 19:56:48
Με αφορμή ένα βιβλίο…ή «φτου ξανά κι απ’ την αρχή…»

Με αφορμή ένα βιβλίο…ή «φτου ξανά κι απ’ την αρχή…»


ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΚΑΡΑΤΑΣΟΥ*

Μιλούσαν για ελευθερία, δημοκρατία –

κουβέντες που είχαν γίνει πολλές φορές στο παρελθόν.

Γιατί αυτή η ανάγκη για επανάληψη; Γιατί οι άνθρωποι

δεν είχαν μάθει να κάνουν χώρο και για τους άλλους,

για τους διαφορετικούς;

(Ά.Κουππάνου, Η Απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε, εικον. Δ. Μανώλαρου,

Αθήνα, Κέδρος & Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου, 2015, σ. 147)

Στο βάθος της καρδιάς μου, όμως, ξέρω ότι εδώ στο νησί μας, όπως κι αλλού,

οι γάτες ξεχνάνε, οι άνθρωποι ξεχνάνε

και η τρέλα δεν θέλει πολύ να φουντώσει πάλι,φτου ξανά κι απ’ την αρχή…

(Ευγ.Τριβιζά, Η τελευταία μαύρη γάτα, εικον. St.West,

Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2001, σ. 358)

Εδώ και λίγες εβδομάδες διεξάγεται μια άκρως ενδιαφέρουσα συζήτηση στους κόλπους της κριτικής του παιδικού και νεανικού βιβλίου. Η κριτική επισημαίνει την έξαρση του νεοδιδακτισμούστη σχετικά πρόσφατη ελληνική βιβλιοπαραγωγή (βλ. Γ. Παπαδάτος, «Η μεγάλη επιστροφή του διδακτισμού στη λογοτεχνία για παιδιά», Bookpress, 06-04-2017).Βιβλία που γράφονται με ατζέντα και θεματολογούν, απλοϊκές στη δομή ιστορίες, χτισμένες με τη λογική του άσπρου – μαύρου, που έχουν όλες τις απαντήσεις του κόσμου και σπεύδουν να τις “μεταδώσουν” στους αναγνώστες τους. Ποιος είναι ο αποδέκτης που έχουν υπόψη τους αυτά τα βιβλία; Όχι πάντως ο ενεργητικός, κριτικά σκεπτόμενος αναγνώστης.

Δικαίως μπορεί κανείς να διερωτηθεί: «Μα ο διδακτισμός δεν υπήρξε ένα ιστορικό φαινόμενο ποδηγέτησης του παιδικού βιβλίου από τον παιδαγωγισμό, που άρχισε όμως να υποχωρεί από τις αρχές του 20ου αιώνα, χάρη σε κριτικές φωνές, όπως του Κωστή Παλαμά;». Φαίνεται, όμως, ότι μαζί με άλλες διαβόητες οπισθοδρομήσεις, παλινορθώνεται κι ο διδακτισμός.

Κι έτσι πρέπει από την αρχή να συζητήσουμε γύρω από τη βασική θέση ότι ο κηρυγματικός τόνος «διώχνει τους μικρούς αναγνώστες» από το βιβλίο (βλ. Β. Αποστολίδου, «Ο διδακτισμός διώχνει τους μικρούς αναγνώστες», περ. Αναγνώστης, http://www.oanagnostis.gr/ο-διδακτισμός-διώχνει-τους-μικρούς-αν/).

«Γιατί αυτή η ανάγκη για επανάληψη;», για να δανειστούμε τα λόγια του αφηγητή της Απίστευτης αποκάλυψης του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε. Ο αφηγητής του συγκεκριμένου παιδικού μυθιστορήματος αναφέρεται σε διαφορετικές αρχές, αλλά οι οποίεςέχουν χάσει τον αυτονόητο χαρακτήρας τους και πρέπει εκ νέου να τις κατακτήσουν οι ήρωες της ιστορίας -όπως εμείςτη θέση για τη ζημιά που κάνει ο διδακτισμός στο παιδικό βιβλίο. Επειδή, όπως λέει ο γάτος-αφηγητής στην Τελευταία μαύρη γάτα, άνθρωποι (και γάτες) ξεχνάμε και πρέπει να δουλεύουμε ξανά και ξανά πάνω σε ιδέες που τις νομίζαμε δεδομένες. Αλλιώς γυρίζουμε στις ίδιες καταστάσεις που ελπίσαμε ότι ξεπεράσαμε. Και τότε, «φτου κι από την αρχή…».

Και στα καθ’ ημάς; Δεν θα ωραιοποιήσουμε καταστάσεις. Ο νεοδιδακτισμός επιστρέφει και στην Κύπρο. Όμως,παράλληλα, ένας δυναμικός, ικανός σε αριθμό, πυρήνας νέων γυναικών και ανδρών συγγραφέων παιδικής λογοτεχνίας - πρόσωπα που εμφανίζονται συγγραφικά μέσα στην πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα-χαράζει μια διαδρομή ποιότητας.

Η στενή γνωριμία της εκπαιδευτικής κοινότητας με τα βιβλία τους και η ενεργητική συμμετοχή των εκπαιδευτικών για την ανάπτυξη πρακτικών δημιουργικής υποδοχήςτέτοιων λογοτεχνικών βιβλίων στο σχολείο, στο πνεύμα του κριτικού λογοτεχνικού γραμματισμού, μπορεί να διαμορφώσει ισχυρές αντιστάσεις στον νεοδιδακτισμό. Ένα τέτοιο επιθυμητό αποτέλεσμα όμως δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσα από χωριστικές πρακτικές ανάμεσα στις εκπαιδευτικές βαθμίδες ούτε με σπασμωδικές, ευκαιριακές δράσεις. Απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, συντονισμένες και αποκεντρωτικές δράσεις, συνεργασίες της εκπαιδευτικής κοινότητας σε όλες τις βαθμίδες της.

Η ημερίδα «Με αφορμή ένα βιβλίο…», που πραγματοποιήθηκε το περασμένο Σάββατο (06/05/2017) στη Λεμεσό, και οργανώθηκε από το Τμήμα Επιστημών της Αγωγής του Πανεπιστημίου Frederick, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και το ΚΕ΄ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού, εντάσσεται ακριβώς σε έναν τέτοιο σχεδιασμό. Τα πέντε βιωματικά εργαστήρια, που αποτέλεσαν τον κορμό της ημερίδας, ενσωμάτωσαν το δημιουργικό και επιστημονικό περιεχόμενο στη βιωματική προσέγγιση και έδωσαν στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να συνδυάσουν θεωρία και πράξη. Παράλληλα, προσφέρθηκαν λογοτεχνικά εργαστήρια για τα παιδιά των συμμετεχόντων από μεταπτυχιακούς φοιτητές του προγράμματος «Αναλυτικά Προγράμματα και Διδασκαλία» (κατεύθυνση «Γλώσσα και Λογοτεχνία»), με την υποστήριξη και την ουσιαστική συμβολή προπτυχιακών φοιτητών του προγράμματος Δημοτικής Εκπαίδευσης.

“Αφορμή” της φετινής ημερίδας ήταν τοθαυμάσιο παιδικό μυθιστόρημα της Άννας Κουππάνου, η Απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε. Πρόκειται για ένα βιβλίο για μεγάλα παιδιά και νέους, χωρίς όμως να μένει μυθιστόρημα ειδικού ενδιαφέροντος. Εννοώ ότι όσοι το διαβάσαμε, πιστεύω ότι δεν νιώσαμε πως κάνουμε μια αναγνωστική παραχώρηση για να ενημερωθούμε για τα καινούρια βιβλία για παιδιά και νέους.

Ως Τμήμα Επιστημών της Αγωγής του Πανεπιστημίου Frederick φιλοδοξούμε η συγκεκριμένη ημερίδα να γίνεται κάθε χρόνο την περίοδο της άνοιξης και να αφιερώνεται στο βιβλίο που διακρίθηκε κατά το παρελθόν έτος με το Κρατικό Βραβείο Παιδικής και Νεανικής Λογοτεχνίας στην κατηγορία των «λογοτεχνικών βιβλίων για μεγάλα παιδιά και νέους». Το βιβλίο που ξεχωρίζει, λοιπόν, κατά τεκμήριο με όρους ποιότητας και απευθύνεται σε αναγνώστες των τελευταίων τάξεων του δημοτικού σχολείου και του γυμνασίου.

* Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας

Πανεπιστήμιο Frederick


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

FREDERICKJULY18
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
CUTSEPT2018
NEAPJUL17
TEPAK-KENESTHESEIS
INTERCOLLEGE
THEOLOGIKISXOLI
CDA2018
PAJUNE18
PROGNOSIS9
AIGAIA
MARTIME
FORUMMARCH
OLYMPION2017
iky2018
ALEXANDERJULY18
OPAPCYPRUS
MOECEE
Middlesex2016

microsoft1718