KESJULY18

2019-05-20 18:01:14
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να γίνουν «βιβλιοφάγοι»;

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να γίνουν «βιβλιοφάγοι»;


ΤΗΣ ΒΙΑΝΑΣ ΕΡΙΚΣΣΟΝ* 

Διάβαζα χθες στην Guardian ένα εξαιρετικό άρθρο στο οποίο δέκα καταξιωμένοι συγγραφείς και εικονογράφοι παιδικών βιβλίων δίνουν συμβουλές και εκφράζουν την άποψή τους για την παιδική λογοτεχνία υπογραμμίζοντας τη σπουδαιότητα και την αξία της στη σημερινή κοινωνία. Η επικρατούσα άποψη, μεταξύ όσων ασχολούνται με παιδιά, για το θέμα είναι ότι μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα αποτελεί ο «εθισμός» των παιδιών σε ηλεκτρονικά παιχνίδια, tablets, YouTube, PlayStation, Nintendo Switch και όλα τα συναφή, τα οποία φαίνεται να  πολλαπλασιάζονται με απίστευτα γρήγορους ρυθμούς μέρα με τη μέρα. Τα πεντάχρονα είναι ίσως σήμερα περισσότερο τεχνολογικά και ηλεκτρονικά εγγράμματα από ότι ένας ενήλικας αφού μπορούν να κατεβάζουν εφαρμογές, να εισάγουν κωδικούς και να δημιουργούν τα δικά τους κανάλια και προγράμματα πιο γρήγορα από όσο μπορώ εγώ να πληκτρολογήσω αυτή την πρόταση.

Οι γονείς απελπίζονται και αναφυσούν που τα μικρά τους είναι κολλημένα στις οθόνες και αρνούνται να αρπάξουν και να διαβάσουν ένα βιβλίο. Ένα οποιοδήποτε βιβλίο. Είμαι εκπαιδευτικός και διδάσκω πρώτη τάξη του δημοτικού τα τελευταία 13 σχεδόν χρόνια. Αριθμητικά δεν είναι πολλά, είναι όμως αρκετά για να καταλήξω σε δικά μου συμπεράσματα και εισηγήσεις για την ανάπτυξη των αναγνωστικών δεξιοτήτων  και  την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας των μικρών παιδιών. Έχω επίσης δύο παιδιά, 10 και 7 ετών, τα οποία μου έδωσαν την ευκαιρία να εφαρμόσω όλη τη θεωρία που γνώριζα στην πράξη και με έμαθαν να αμφισβητώ πολλά από αυτά που διαβάζω, να αναθεωρώ και να ξαναδοκιμάζω.

Κάθε χρόνο τον Σεπτέμβριο, έχω την ευκαιρία να συναντώ τους γονείς των παιδιών της τάξης μου και επιβεβαιώνω κάθε φορά την αγωνία και την πραγματική τους ανησυχία για το αν θα μάθουν τα παιδιά τους να διαβάζουν και να γράφουν. Κάθε χρόνο, η ίδια ανησυχία αποτυπωμένη σε διαφορετικά πρόσωπα.  Κάθε φορά τους καθησυχάζω απαντώντας όσο πιο ευθέως γίνεται: Τα παιδιά σας θα μάθουν να διαβάζουν και να γράφουν. Όχι όλα την ίδια μέρα, την ίδια βδομάδα ή τον ίδιο μήνα αλλά όλα θα μπορούν να το κάνουν (με εξαίρεση βέβαια τις σπάνιες εκείνες περιπτώσεις στις οποίες η καθυστέρηση στην αναγνωστική ανάπτυξη οφείλεται σε άλλες αναπτυξιακές ή και λογοπαθολογικές δυσκολίες).

Υπάρχουν παιδιά που έρχονται στο σχολείο και έχουν ήδη κατακτήσει τον μηχανισμό της ανάγνωσης, υπάρχουν αυτά που μπορούν να συλλαβίζουν και υπάρχουν άλλα που αναγνωρίζουν μερικά από τα γράμματα του αλφαβήτου. Όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από το σημείο αναφοράς τους, θα μπορούν να διαβάζουν ρέουσα ανάγνωση κατά τη διάρκεια της πρώτης τους σχολικής χρονιάς στο σχολείο.  Υπάρχουν ωστόσο αρκετά που μπορούμε ως γονείς και ως εκπαιδευτικοί να κάνουμε για να βοηθήσουμε τα παιδιά μας πρώτα να αγαπήσουν το βιβλίο, να γίνουν σωστοί αναγνώστες και στη συνέχεια μικροί «βιβλιοφάγοι». Όσο νωρίτερα αρχίσει η πιο πάνω διαδικασία, τόσο πιο γρήγορα θα μάθουν τα μικρά παιδιά να διαβάζουν. Όσες περισσότερες ευκαιρίες δίνουμε στα παιδιά μας να μετροφυλλούν βιβλία, τόσο πιο γρήγορα θα αναπτυχθεί η αναγνωστική τους δεξιότητα. Είναι σε όλους γνωστό πως τα δύο έχουν πάντοτε θετική συσχέτιση μεταξύ τους. 

Λογοτεχνικά ερεθίσματα από μικρή ηλικία:  Στο σπίτι και στο σχολείο πρέπει να υπάρχει μεγάλη ποικιλία παιδικών βιβλίων. Παραμύθια, ιστορίες, βιβλία ποίησης, φαντασίας, επιστήμης, εγκυκλοπαίδειες, λογοτεχνικά και ό,τι άλλο προορίζεται για την ηλικία τους. Αφήστε τα μικρά παιδιά ελεύθερα να επιλέγουν τα βιβλία που θέλουν να διαβάσουν. Πολύ γρήγορα θα αντιληφθείτε πού κινείται το ενδιαφέρον των παιδιών σας και ξεκινήστε να «χτίζετε» από εκεί. Αν το παιδί σας ενδιαφέρεται για το διάστημα και τους πλανήτες, ξεκινήστε με βιβλία επιστήμης, αν έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για υπερήρωες και υπερδυνάμεις, ξεκινήστε με κόμικς, αν πάλι ενδιαφέρεται για νεράιδες και ιππότες αφήστε το να επιλέξει το παραμύθι που προτιμά. Πολλές φορές ως γονείς επιλέγουμε εμείς οι ίδιοι τα βιβλία των παιδιών μας βασισμένοι στις δικές μας προτιμήσεις και κρίσεις οι οποίες πολλές φορές δεν ικανοποιούν το ενδιαφέρον των παιδιών μας. Στην αρχή ίσως αρκετά από τα βιβλία που επιλέγουν τα παιδιά μας δεν ικανοποιούν τα δικά μας κριτήρια. Θεωρώ όμως ότι και ένα «κακό» ποιοτικά βιβλίο μπορεί να προσφέρει στο παιδί. Το μαθαίνει να αμφισβητεί, να κρίνει, να αναθεωρεί την άποψή του.  Μόνο όταν το παιδί περάσει από αυτή τη διαδικασία, θα έρθει η στιγμή που θα μπορεί από μόνο του να ξεχωρίζει το ποιοτικό βιβλίο που έχει να προσφέρει από τα υπόλοιπα.  

Το παιδικό βιβλίο ως μια ευχάριστη δραστηριότητα της καθημερινότητας: Κάθε φορά που λέμε στα παιδιά «Σβήσε την οθόνη, αφησε το τάμπλετ και διάβασε» χάνουμε ένα μικρό αναγνώστη ή μια μικρή αναγνώστρια. Η δήλωση από μόνη της καλλιεργεί υποσυνείδητα ένα αρνητικό αίσθημα στα παιδιά για την ανάγνωση βιβλίου. Σε καμία περίπτωση τα παιδιά δεν θα αφήσουν με ευχαρίστηση αυτό που τους αρέσει για να κάνουν κάτι άλλο. Αν θέλετε τα παιδιά σας να αφήσουν το τάμπλετ και την τηλεόραση, στοχεύσετε πρώτα μόνο σε αυτό και αφού τα καταφέρετε πάρτε εσείς ένα βιβλίο και ενθαρρύνετέ τα να κάνουν το ίδιο. Έρευνες υποστηρίζουν ότι τα παιδιά που βλέπουν τους γονείς τους να απολαμβάνουν το βιβλίο, έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν και αυτά θετικές συνήθειες και καλές στάσεις προς το βιβλίο σε σχέση με τα παιδιά που οι γονείς τους δεν συνηθίζουν να διαβάζουν.  Ο τρόπος με τον οποίο απολαμβάνετε εσείς ένα καλό βιβλίο μπορεί να είναι ο ίδιος με τον οποίο θα το απολαύσουν και τα παιδιά. Η ενθάρρυνση και παρότρυνση είναι σημαντικές σε αυτή την ηλικία αλλά ποτέ δεν πρέπει να εξαναγκάζουμε τα παιδιά μας να διαβάσουν ένα βιβλίο ή να τους επιβάλλουμε την ώρα, τον τόπο και τον τρόπο που αυτά θα το διαβάσουν. Η ανάγνωση ενός παιδικού βιβλίου δεν μπορεί να είναι για το παιδί μια ευχάριστη δραστηριότητα εφόσον αυτή γίνει υπό πίεση και επιβολή. Αφήστε τα παιδιά να χαλαρώσουν με το βιβλίο τους, να  ξαπλώσουν με αυτό, να το αγκαλιάσουν, να γελάσουν δυνατά με αυτό που διαβάζουν και να μοιραστούν μαζί σας την εμπειρία που βιώνουν. Περιορίστε όσο μπορείτε το θόρυβο της τηλεόρασης, του τηλεφώνου, της κουζίνας και αφιερώστε δεκαπέντε λεπτά την ημέρα αποκλειστικά για το παιδί και το βιβλίο του. Δεκαπέντε λεπτά, καθημερινά. Σύντομα θα έχετε «μετατρέψει» το παιδί σας σε έναν μικρό ή μια μικρή βιβλιοφάγο.

«Να σου διαβάσω πριν κοιμηθείς;»: Σχεδόν πάντα, η απάντηση των παιδιών είναι θετική. Τα παιδιά σε αυτή την μικρή ηλικία επιζητούν τον χρόνο μας και τη σημασία μας. Όσο κουρασμένοι και αν είμαστε, όσο δύσκολη μέρα και να είχαμε, τα παιδιά δεν γνωρίζουν και ούτε χρειάζεται να γνωρίζουν αυτά που μας απασχολούν ως ενήλικες. Καθιερώστε την ανάγνωση ενός παιδικού βιβλίου κάθε βράδυ πριν τον ύπνο τους και εκμεταλλευτείτε αυτήν την ευκαιρία για να συζητήσετε και να αντλήσετε πληροφορίες για τη μέρα τους, τους φίλους τους, τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς τους. Χρησιμοποιήστε το βιβλίο για να κάνετε ερωτήσεις αλλά και να πάρετε απαντήσεις από τα παιδιά σας. Το διάβασμα βιβλίων πριν τον ύπνο βελτιώνει τις σχέσεις γονέων-παιδιού, βοηθά το παιδί να αναπτύξει ένα αίσθημα ασφάλειας και προστασίας από τους γονείς του και του προσφέρει μοναδικές εμπειρίες οι οποίες θα το συντροφεύουν σε όλη του τη ζωή.

Θήκη βιβλίου ή βιβλιοθήκη:  Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας των παιδιών τίθεται πάντοτε ως πρώτιστος στόχος στα σχολεία μας. Παρά τις προσπάθειες των γονιών στο σπίτι και των εκπαιδευτικών στο σχολείο για επίτευξη του στόχου αυτού, πολύ λίγα μπορούμε να επιτύχουμε χωρίς την ύπαρξη ειδικής αίθουσας βιβλιοθήκης, ως ξεχωριστό και μοναδικό χώρο στο σχολείο, που θα εμπνέει αίσθημα πολιτισμού και κουλτούρας στα παιδιά και θα τους προσφέρει παράλληλα ένα καταφύγιο ασφάλειας και χαλάρωσης.  Ο χώρος αυτός θα πρέπει να εμπνέει σοβαρότητα και υπευθυνότητα αφού τα παιδιά θα απολαμβάνουν από τη μια τα δικαιώματα του αναγνώστη αλλά ταυτόχρονα θα τηρούν και τις υποχρεώσεις που απορρέουν μέσα από αυτά. Στις σημερινές τάξεις δυστυχώς «βιβλιοθήκη» είναι το έπιπλο, το κουτί ή η θήκη όπου στοιβάζονται βιβλία, τα περισσότερα παλιά και κακοδιατηρημένα που δεν ελκύουν καθόλου τα παιδιά μας και σε καμία περίπτωση δεν τα ενθαρρύνουν να αγαπήσουν το βιβλίο. Ο δε χρόνος για ανάγνωση παιδικών βιβλίων είναι ουσιαστικά ανύπαρκτος αφού οι εκπαιδευτικοί τρέχουν να καλύψουν μια ατελείωτη ύλη, με διαγωνίσματα και αξιολογήσεις. Εάν πραγματικά θέλουμε τα παιδιά μας να αγαπήσουν το βιβλίο και κατά συνέπεια να βελτιώσουμε τα μαθησιακά τους αποτελέσματα, πρέπει επιτέλους να απαιτήσουμε ως γονείς και ως εκπαιδευτικοί το αυτονόητο: ένα σύγχρονο, λειτουργικό χώρο βιβλιοθήκης σε κάθε σχολείο. Με αμέτρητα βιβλία, αναπαυτικές καρέκλες και ένα υπεύθυνο άτομο βιβλιοθήκης που θα ενημερώνει τα παιδιά, θα τα καθοδηγεί και θα τους δίνει εισηγήσεις. Η επίσκεψη στη βιβλιοθήκη να γίνεται σε εβδομαδιαία βάση και να δίνεται στα παιδιά χρόνος να ψάξουν, να μετροφυλλίσουν και να επιλέξουν το βιβλίο που επιθυμούν.

Μπορούμε να κάνουμε δεκάδες άλλα πράγματα για να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να αγαπήσουν το βιβλίο. Ας ξεκινήσουμε όμως από τα βασικά και ουσιαστικά έχοντας κατά νου τα λόγια της πολυβραβευμένης συγγραφέως Malorie Blackman: «Όταν διαβάζουν τα παιδιά μας, ανοίγουν για αυτά τόσες πολλές πόρτες σε έναν κόσμο που φαίνεται όλο και περισσότερο να τις κλείνει».

Η αγάπη και τα βιβλία άλλωστε είναι για να τα μοιραζόμαστε.

* Εκπαιδευτικός

Συγγραφέας Παιδικού Βιβλίου «Ο Δαρβίνος και το δέντρο της ζωής»


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

FREDERICKJULY18
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
TEPAKFEB19
NEAPJUL17
INKPAIDEIA19
HPJETPRO
THEOLOGIKISXOLI
CDACOLLEGE19
INTERCOLLEGE9
PROGNOSIS9
MARTIME
FORUMMARCH
global
CYIMASTER
Middlesex2016