KESJULY18

2019-03-30 11:29:53
Ελληνικό Γυμνάσιο Πάφου: Ιστορία που γράφτηκε με πέτρες

Ελληνικό Γυμνάσιο Πάφου: Ιστορία που γράφτηκε με πέτρες


 Πώς ο Τύπος καταγράφει τον αγώνα των μαθητών (από τον Απρίλη του 1955 ως τον Απρίλη του 1956)

ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΜΙΤΛΕΤΤΟΝ*

«Ω παιδιά μου,

Μπροστά σ’ αυτό το ποίημα μετράει μόνο η σιωπή».

Νικηφόρος Βρεττάκος, «Μικρός τύμβος» (17 Νοεμβρίου 1973)

  Από εκείνο τον μεταγενέστερο Νοέμβρη του Βρεττάκου (και επιφυλασσόμενη για τη μεγάλη διαδήλωση των μαθητών το 1953) πηγαίνω σ’ έναν άλλο Νοέμβρη, τον Νοέμβρη του 1955, για ν’ αναφερθώ στους αγώνες των μαθητών του Ελληνικού Γυμνασίου Πάφου κάνοντας αρχή με τη διαδήλωση εκείνη κατά την οποία συνελήφθη ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης και προχωρώντας στη συμβολή της μαθητιώσας νεολαίας στον ευρύτερο αγώνα, όπως αυτή καταγράφηκε στον Τύπο της εποχής.

  Η εφημερίδα «ΕΘΝΟΣ», στο φύλλο της 17ης του Νοέμβρη του 1955, αφιέρωνε εκτενές ρεπορτάζ για τις διαδηλώσεις των μαθητών παγκύπρια με λόγο διαμαρτυρίας την απόρριψη της έφεσης του Μιχαλάκη Καραολή για τη θανατική του καταδίκη.[i] Τα πλέον συνταρακτικά επεισόδια φαίνεται ότι έγιναν τότε στην Πάφο, ενώ το γενικό ρεπορτάζ φέρει τον τίτλο «ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΕΙΣ ΠΑΦΟΝ». Οι μαθητές φαίνεται ότι είχαν αρχικά μεταβεί στον καθεδρικό ναό του Αγίου Θεοδώρου για να τελέσουν δέηση, ενώ στη συνέχεια παρέλασαν με ελληνικές σημαίες «δια των οδών της πόλεως» «ηγουμένων των μαθητριών». Οι μαθητές «ελιθοβόλησαν», σύμφωνα με το δημοσίευμα, τους παρατεταγμένους αστυνομικούς, οι οποίοι χρησιμοποίησαν εναντίον τους ρόπαλα και δακρυγόνα. Οι μαθητές πήραν θέση κάποια στιγμή στον δημόσιο κήπο και αργότερα στο Ιακώβειο Γυμναστήριο, μέσα στο οποίο ρίχθηκαν βόμβες τόσο από τους διαδηλωτές όσο και από τις αστυνομικές δυνάμεις. Οι τραυματίες από τη συμπλοκή ήταν ο αστυνόμος Κάλλαχερ και η μαθήτρια Κούλα Χατζηπασχάλη.  Στο δημοσίευμα οι μαθητές – διαδηλωτές αναφέρονται και ως απεργοί, ενώ ο αριθμός τους (μαζί με τους μαθητές του Κολλεγίου Πάφου) αναφέρεται ότι ανήλθε στους χιλίους περίπου.

  Λίγους μήνες πριν, στο φύλλο της 19ης του Μάη του 1955, η ίδια εφημερίδα δημοσίευε ρεπορτάζ υπό τον γενικό τίτλο «ΕΠΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΤΕΔΙΚΑΣΘΗΣΑΝ ΧΘΕΣ ΕΠΙ ΟΧΛΑΓΩΓΙΑ ΕΙΣ ΠΟΙΝΑΣ ΦΥΛΑΚΙΣΕΩΣ ΑΠΟ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΜΗΝΩΝ ΜΕΧΡΙΣ ΕΝΟΣ ΕΤΟΥΣ». Ανάμεσα στους «οχλαγωγούντες» φέρεται να ήταν οι μαθητές του Γυμνασίου Κυριάκος Αυγουστή και Νίκος Κωνσταντινίδης. Οι κατηγορούμενοι (μαζί με μαθητές του Κολλεγίου και πολίτες) διέπραξαν, σύμφωνα με τον δικηγόρο του Στέμματος, τα αδικήματα της παράνομης συγκέντρωσης και της οχλαγωγίας με την αναφώνηση προκλητικών συνθημάτων. Κατά δεν την προσαγωγή των κατηγορουμένων στο δικαστήριο, το συγκεντρωμένο πλήθος έριχνε χώμα και πέτρες κατά των αστυνομικών, επιχείρησε ν’ ανατρέψει το αυτοκίνητό τους και να εισέλθει στο δικαστήριο παραβιάζοντας τις θύρες. Οι ποινές που επιβλήθηκαν ήταν φυλάκιση και πρόστιμο.

  Στο φύλλο της 18ης Αυγούστου 1955, η εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» δημοσίευσε ρεπορτάζ υπό τον γενικό τίτλο «ΗΡΧΙΣΕ ΧΘΕΣ ΕΝ ΠΑΦΩ Η ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΚΡΙΣΙΣ ΕΠΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΝΑΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ». Στην εν λόγω απόπειρα φέρονται να είχαν εμπλακεί τρεις μαθητές του Γυμνασίου, ο Ηλίας Κυριακίδης (16 ετών), ο Πανίκος Χαρίτου (17 ετών) και ο Νικόλαος Μαυρονικόλας (17 ετών). Οι μαθητές κατηγορήθηκαν ότι την 20η Ιουνίου είχαν τοποθετήσει εκρηκτικές ύλες στον χώρο του δικαστηρίου, ότι 4 ημέρες αργότερα επιχείρησαν δι’ ενόπλου βίας την ανατροπή της «Κυβερνήσεως της Κύπρου» και ότι στην κατοχή τους βρέθηκε κλεμμένο πολυβόλο. Και από ποιο συμβάν εξήχθη το συμπέρασμα ότι οι κατηγορούμενοι σχεδίαζαν ανατροπή της κυβερνήσεως; Στο πηλήκιο του μαθητή Κυριακίδη δεν υπήρχε το σήμα του Σχολείου, αλλά η λέξη «ΕΟΚΑ», ενώ μέσα σε βιβλίο του βρέθηκε ποίημα με τη λέξη «Όχι». Ο δε μάρτυρας κατηγορίας λοχίας Απτουλλάχ κατέθεσε ότι συνέλαβε τον μαθητή να μεταφέρει το κλαπέν πολυβόλο μέσα σε μια θήκη βιολιού.

  Τα δημοσιεύματα αναφέρουν ότι οι μαθητές καταδικάζονταν σε καταβολή χρηματικού προστίμου, ολιγόμηνη φυλάκιση, αλλά και μαστιγώσεις. Κι ενώ οι πολυπληθείς συγκεντρώσεις των μαθητών κατέληγαν πάντοτε σε σύγκρουση με την αστυνομία και υπήρχε ο φόβος δυσάρεστων συνεπειών για το Σχολείο τους, το οποίο θα είχε την τύχη άλλων Σχολείων που οι αποικιακές αρχές είχαν κλείσει, η «ομαλότης» δεν φαίνεται να είχε επικρατήσει τελικά εκείνη τη χρονιά, ιδιαίτερα την άνοιξη του 1956, μετά από τη μεγάλη διαδήλωση των μαθητών για τον εορτασμό της πρώτης επετείου της έναρξης του απελευθερωτικού αγώνα. Το γεγονός της «πολιορκίας» του Σχολείου, που αναφέρει η Αγγελική Σμυρλή στο βιβλίο της «Τον καιρό του Αγώνα», και που ασφαλώς δεν αναφέρεται ως τέτοια στα δημοσιεύματα των εφημερίδων, οδήγησε την κυβέρνηση στην απόφαση να κλείσει το Γυμνάσιο ως οίκημα, με αποτέλεσμα  να συνεχίσει τη λειτουργία του στα σπίτια των καθηγητών. Το υπόμνημα του Προέδρου της Σχολικής Εφορείας Πάφου Ν. Ι. Νικολαΐδη για την επαναλειτουργία του Γυμνασίου, που δημοσίευε «Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ» την Πέμπτη 23 Αυγούστου 1956, είναι μια καθ’ όλα συγκινητική και έντεχνη προσπάθεια του ευεργέτη της πόλης μας να συγκρατήσει την ορμή των νιάτων, αλλά και να διατηρήσει το Γυμνάσιο ανοιχτό και εν λειτουργία δείχνοντας φαινομενικό συμβιβασμό και σεβασμό στις επιταγές της κυβέρνησης.[ii]

  Για την πολιορκία του Γυμνασίου δεν θα πω πολλά. Τα όσα γράφει η Αγγελική Σμυρλή είναι αρκετά. Μολαταύτα μάθαμε να γράφουμε στην ιστορία μόνο τις πολιορκίες εκείνες που κρατούν στον χρόνο, που λήγουν αιματηρά, που δίνουν το περιθώριο διαπραγμάτευσης και κάμψης του φρονήματος του πολιορκημένου, ώστε ν’ αναδεικνύεται ο ηρωισμός του. Οι μαθητές που ταμπουρώθηκαν για λίγη ώρα ή ώρες μέσα στις τάξεις τους, με τον στρατό να τους περικυκλώνει χωρίς να ζητά παράδοση, καθώς ήταν δεδομένο ότι δεν θα παραδίδονταν, δεν γράφτηκαν ποτέ στα αρχεία του Τύπου ως «πολιορκούμενοι» όπως ούτε οι αποικιακοί υπηρέτες γράφτηκαν ως «πολιορκούντες». Η απόφαση ωστόσο να μπει κανείς σε κατάσταση πολιορκίας, προτάσσοντας τον εαυτό του εμπρός από λίγα τετραγωνικά που αντιπροσωπεύουν την υπόσταση και την αξιοπρέπειά του, είναι χωρίς αμφιβολία μια ηρωική απόφαση. Κι είναι γι’ αυτό που αξίζει κάθε πρώτη του Απρίλη να μπαίνει στη σιδερένια εξώθυρα του Σχολείου ένα δάφνινο  στεφάνι. Όχι για ν’ αποτελεί στομφώδη διακήρυξη ηρώων και ηρωισμού, αλλά για να θυμίζει όλους τους Απρίληδες, όλους τους πολιορκημένους, όλους τους έρωτες που καταργήθηκαν, όλα τα όνειρα που ματαιώθηκαν, όλους τους εγκλεισμούς κι όλες τις εξόδους, όλους τους αγώνες που έδωσαν οι άνθρωποι για ελευθερία, ακόμα και με τις πέτρες.

«Κι απ’ όπου χαράζει

Ως όπου βυθά,

Τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερον από τούτο το αλωνάκι».

Διονύσιος Σολωμός, «Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», Σχεδίασμα Α΄

*Φιλόλογος

Λύκειο Α΄ Εθνάρχη Μακαρίου Γ΄ Πάφου


[i] Διαδηλώσεις αναφέρεται ότι έγιναν στο Πολέμι, στη Λάρνακα, στη Λάπηθο και στα χωριά Αυλώνα και Αμπελικού.

[ii] «Ἡ Ἐφορεία εὐελπιστεῖ ὅτι ἡ Α.Ε. ὁ Κυβερνήτης θὰ εὐαρεστηθῆ ν’ ἄρῃ τὸ ἐπιβληθὲν κλείσιμον τῶν σχολικῶν μας κτιρίων, ἵνα οὕτω τὸ σχολεῖον μας, ἓν ἐκ τῶν παλαιοτέρων ἀνωτέρων ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων τῆς Κύπρου, δυνηθῇ νὰ λειτουργήσῃ κανονικῶς καὶ συνεχίσῃ ἀπροσκόπτως, προσφέρον τὰς μέχρι τοῦδε εὐεργετικὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὴν Κοινότητά μας.

Διατελῶ, Κύριε,

εὐπειθὴς Ὑμῶν θεράπων,

Ν. Ι. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ

Πρόεδρος Ἐφορείας

τῶν Ἑλληνικῶν Ἐκπαιδευτηρίων Πάφου».


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

FREDERICKJULY18
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
TEPAKFEB19
NEAPJUL17
IDEP19
INKPAIDEIA19
HPJETPRO
THEOLOGIKISXOLI
CDA2018
INTERCOLLEGE9
PROGNOSIS9
MARTIME
FORUMMARCH
global
CYIMASTER
Middlesex2016