KESJULY18

2019-02-18 13:36:39
Ξέρω ακριβώς πως νοιώθεις…

Ξέρω ακριβώς πως νοιώθεις…


ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΒΑΝΕΖΗ* 

Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι πολύ βασική για μια αποτελεσματική ηγεσία και συνδέεται θετικά με τους ηγετικούς ρόλους του διευθυντή στη σχολική μονάδα. (George, 2000 Mills & Rouse, 2009). Οι Mayer και Salovey (1997) αναφέρουν ότι,  οι συναισθηματικά ευφυείς ηγέτες θεωρούνται αυτοί που είναι σε θέση να αντιληφθούν, να κατανοήσουν και να ρυθμίσουν τα συναισθήματα για να προωθήσουν τη συναισθηματική και πνευματική ανάπτυξη της ομάδας που ηγούνται. Τα συναισθήματα επηρεάζουν τις σκέψεις, τις συμπεριφορές των ατόμων και των ομάδων και συνδέονται με την ηγεσία, τη λήψη απόφασης, τη διαπραγμάτευση, τη συνεργασία, την απόδοση στην εργασία, και τη διαχείριση των συγκρούσεων στους οργανισμούς (Barsade & Gibson, 2007).

Το σχολείο επιτελεί σημαντικό ρόλο στη συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών, διότι μέσα σε αυτό, καθορίζεται ένα σημαντικό μέρος της αναπτυξιακής τους πορείας (Osher & Hanley, 2003). Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, λόγω των δυσμενών κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών, τα ψυχικά – συναισθηματικά και κοινωνικά προβλήματα των παιδιών γιγαντώνονται και το σχολείο καλείται να διαδραματίσει ένα υποστηρικτικό ρόλο και να ενισχύσει τους μαθητές με κοινωνικές και συναισθηματικές ικανότητες, προκειμένου να ανταπεξέλθουν αποτελεσματικά στις προκλήσεις του σύγχρονου παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος (Gottman, 2000).

Το σχολείο αποτελεί τον κατεξοχήν χώρο, συνεχούς αλληλεπίδρασης μεταξύ των μελών του και είναι μια αυτορρυθμιζόμενη κοινότητα διαφορετικών ομάδων, συμφερόντων και αξιών, όπου το περιβάλλον είναι περίπλοκο, ως προς τις οργανωτικές δομές, τις διαδικασίες και τους κανόνες και επομένως οι συγκρούσεις είναι αναπόφευκτες (Thomas & Schmidt, 1976).

Οι προστριβές και οι αντιθέσεις μπορεί να προκύψουν ανάμεσα στους μαθητές, τον διευθυντή και τους εκπαιδευτικούς, μεταξύ των εκπαιδευτικών, αλλά και ανάμεσα στο σχολείο και τη διοίκηση της εκπαίδευσης, την πολιτεία και τους γονείς, όπου δηλαδή, υπάρχουν σχέσεις συνεργασίας, αλληλεπίδρασης και παράλληλα διαφορά στον τρόπο προσέγγισης των θεμάτων.

Η διευθέτηση των συγκρούσεων συνδέεται με τη σταθερότητα, την καλή λειτουργία και τη συνολική αποτελεσματικότητα του σχολικού οργανισμού (Σαΐτης, 2007, Μπουραντάς, 2015). Ο αποτελεσματικός διευθυντής, χρειάζεται να έχει βασικές γνώσεις για να κατανοήσει τη φύση των αντιθέσεων, τα γενεσιουργά αίτια των συγκρούσεων και να επιλέξει τη στρατηγική αντιμετώπισής τους. Επιπρόσθετα, πρέπει να διαθέτει ικανότητες και δεξιότητες για το χειρισμό τους, προκειμένου να τις αντιμετωπίζει έγκαιρα και αποτελεσματικά, έχοντας παράλληλα, τη συνδρομή και των υπόλοιπων μελών της σχολικής κοινότητας (Αθανασούλα-Ρέππα, 2008). Ωστόσο, μερικές φορές δεν αρκεί να βασιστεί στην πειθώ, τη συνεργασία, την επικοινωνία και την έμπνευση, που αποτελούν βασικές δεξιότητες για την εποικοδομητική διευθέτησή τους (Jefferson & Knobloch, 2008 Spaho, 2013).

Ο διευθυντής διαχειρίζεται την κουλτούρα του εκπαιδευτικού οργανισμού του, που σε κάθε σχολείο είναι διαφορετικός. Με αυτό, ενισχύει σημαντικούς κανόνες και αξίες και προσπαθεί να εμπνεύσει τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές στην οικοδόμηση ενός κοινού οράματος και μιας ξεχωριστής ταυτότητας για το σχολείο τους. Δημιουργεί ενθουσιασμό, αναγνωρίζοντας και ανταμείβοντας τις εργασιακές δραστηριότητες.

Ενσωματώνει κανόνες, οι οποίοι βοηθούν την ομάδα να ασκηθεί σε δεξιότητες της Συνθηματικής Νοημοσύνης, όπως την αυτεπίγνωση, την ενσυναίσθηση και την αυτοδιαχείρισή της. Καθοδηγεί δηλαδή την ομάδα, ώστε να μαθαίνει να αναγνωρίζει την πραγματικότητά της σε συναισθηματικό επίπεδο και να αυτοδιαχειρίζεται τα συναισθήματα και τις συνήθειες της με ενεργητικό τρόπο.

Επιπρόσθετα, ανιχνεύει τις ανάγκες όλων των εμπλεκόμενων μελών και προσπαθεί για την κάλυψή τους, ώστε όλοι να είναι ικανοποιημένοι από το αποτέλεσμα. Ο συνολικός συναισθηματικός νους που αναπτύσσεται αποτελεί τη βάση για να δημιουργηθούν σχέσεις αμοιβαίας εμπιστοσύνης, συνεργασίας, και ενεργητικής συμμετοχής, όπου οι δυσλειτουργίες και οι συγκρούσεις μεταξύ των μελών διαχειρίζονται εποικοδομητικά από την ίδια την ομάδα και την καθιστούν ικανή να διαχειρίζεται με επιτυχία τυχόν προκλήσεις ή ευκαιρίες που παρουσιάζονται.

Για να αναπτυχθεί η συλλογικά η συναισθηματική νοημοσύνη, απαιτείται μια ομαδική συνεργατική ατμόσφαιρα, όπου υιοθετούνται συμπεριφορές και στάσεις, μέσα από την εφαρμογή κανόνων για την επίγνωση και ρύθμιση των συναισθημάτων της ομάδας. Οι νόρμες αυτές αποτελούν ένα μηχανισμό αύξησης της απόδοσής της ομάδας (Hochschild, 1983). Το σύνολο των μελών της ομάδας δεσμεύεται προς την επίτευξη του κοινού οράματος του οργανισμού, το οποίο θα συμβάλλει στην αύξηση της αποτελεσματικότητάς του (Druskat & Wolff, 2001).

Συχνή αιτία συγκρούσεων αποτελούν οι αντιθέσεις στο χώρο του σχολείου (Gray, & Strake, 1984). Αυτές μπορεί να οφείλονται στο προσωπικό σύστημα των αξιών, τις διαφορετικές αντιλήψεις και τις ξεχωριστές προσωπικότητες (Plunkett & Raymond, 1989).,

Πολλές φορές, επίσης  οι αντιθέσεις προκύπτουν, όταν οι στόχοι μεταξύ των ομάδων συγκρούονται (Plunkett, & Raymond, 1989) και η μία ομάδα προσπαθεί να κυριαρχήσει επάνω στην άλλη, προκειμένου να εκπληρώσει τις επιθυμίες της, (Gray, & Strake, 1984). Οι Neuman & Baron (1998) αναφέρουν ότι οι περισσότερες συγκρούσεις στα σχολεία οφείλονται στο αίσθημα των εργαζομένων που απειλείται λόγω ενδεχόμενης απώλειας της εξουσίας και την στάση που εμμένουν ή λόγω επικείμενων αλλαγών στον εκπαιδευτικό οργανισμό.

Οι αρνητικές διαθέσεις, οι δυσάρεστες σκέψεις και αναμνήσεις, μπορεί να οδηγήσουν σε ερεθισμό, ενόχληση και θυμό και να προκαλέσουν δυσάρεστες ενέργειες και διέγερση.

Οι συγκρούσεις μπορεί να έχουν αρνητικές αλλά και θετικές επιπτώσεις.  Όταν δεν αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά, εμποδίζουν τη συνεργασία, αμβλύνουν την επικοινωνία, μειώνουν το ηθικό και αυξάνουν τη δυσπιστία, την καχυποψία και το άγχος.  Έτσι, οδηγούν στην πόλωση, μειώνουν την ικανοποίηση και την εργασιακή απόδοση του οργανισμού (Androulakis, & Stamatis 2009). Συχνά γίνονται καταστροφικές και εκδηλώνονται με βίαιη συμπεριφορά, όπως ύβρεις, βιαιοπραγίες, απειλές και βανδαλισμοί οπόταν η διαχείρισή τους καθίσταται επιτακτική (Μαυροσκούφης, 2007).

Από την άλλη πλευρά, οι συγκρούσεις μπορεί να γίνουν αιτία για να παραχθούν νέες καινοτόμες ιδέες. Πολλές φορές, αυξάνουν τη συμμετοχή στα εκπαιδευτικά δρώμενα και οδηγούν σε ορθότερη λήψη αποφάσεων, με συνέπεια την ενδυνάμωση των σχέσεων, όταν επιλυθούν και πιθανόν την αύξηση της εργασιακής απόδοσης (Somech, 2008).

Οι επικρατέστεροι τρόποι, με τους οποίους οι διευθυντές των σχολείων αντιμετωπίζουν τις συγκρούσεις είναι: η αποφυγή, η εξομάλυνση ή παραχώρηση, ο συμβιβασμός, η χρήση εξουσίας και η συνεργασία (Dean, 1995 Ζαβλανός, 1999). Η προσέγγιση που επιλέγεται για τη διευθέτησή τους μπορεί να εξαρτάται από την προσωπικότητα, τις κοινωνικές σχέσεις και τη συγκεκριμένη κατάσταση που επικρατεί (Levi, 2014).

Οι επικοινωνιακές δεξιότητες του διευθυντή της σχολικής μονάδας αποτελούν ένα ανεκτίμητο προσόν για τη δημιουργία θετικού εργασιακού κλίματος και για την αποτελεσματική διευθέτηση των προστριβών, καθώς αυτός είναι το κεντρικό πρόσωπο, το οποίο πρέπει να διαπραγματευτεί, να πείσει και να αποκλιμακώσει την ένταση (Tjosvold, 1990).

Αναμφίβολα, οι συγκρούσεις μεταξύ των ατόμων και των ομάδων αποτελούν ένα σύνηθες, ίσως και καθημερινό φαινόμενο στον εργασιακό χώρο. Άτομα και ομάδες με διαφορετικές αξίες, αντιλήψεις, ανάγκες, ενδιαφέροντα, επιδιώξεις και ικανότητες καλούνται να συνυπάρχουν και να συνεργάζονται στο περιβάλλον  εργασίας τους ως προς τις δομές, τις διαδικασίες, τις τεχνικές και τους κανόνες.

*Καθηγητής Πληροφορικής στη Μέση Εκπαίδευση


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

FREDERICKJULY18
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
TEPAKFEB19
NEAPJUL17
IDEP19
INKPAIDEIA19
HPJETPRO
THEOLOGIKISXOLI
CDA2018
INTERCOLLEGE9
PROGNOSIS9
MARTIME
FORUMMARCH
global
CYIMASTER
Middlesex2016