KESJULY18

2019-02-02 12:08:00
Εργασιακές σχέσεις στο σχολείο και σημαντικότητα της ορθής επικοινωνίας ανάμεσα στους εμπλεκόμενους

Εργασιακές σχέσεις στο σχολείο και σημαντικότητα της ορθής επικοινωνίας ανάμεσα στους εμπλεκόμενους


ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ* 

Οι εργασιακές σχέσεις αναφέρονται στις σχέσεις μεταξύ των εργαζομένων που εργάζονται σε έναν οργανισμό, στην περίπτωση μας ενός σχολείου, είτε αυτές μπορεί να αφορούν τις σχέσεις απλών εκπαιδευτικών, τις σχέσεις εκπαιδευτικών και προϊσταμένων τους, την διαχείριση ανθρωπίνου δυναμικού κ.α. Η σημασία τους είναι μέγιστη καθώς ένας εργαζόμενος δεν θεωρείται πως εκτελεί απλώς μηχανικά την εργασία που του έχει δοθεί αποκομμένος από το ευρύτερο περιβάλλον, αλλά ταυτόχρονα συνεργάζεται µε τους συναδέλφους του, υπακούει στους προϊσταμένους του αναπτύσσει φιλικές σχέσεις συζητώντας µε άλλους.

Σύμφωνα με τις διάφορες θεωρίες συναισθηματικής  νοημοσύνης οι οποίες έχουν απασχολήσει τις τελευταίες δεκαετίες σε μεγάλο βαθμό τον κλάδο της διοικητικής επιστήμης, ο εργαζόμενος θα πρέπει να βρίσκεται σε άριστη ψυχολογική κατάσταση στον χώρο εργασίας προκειμένου να αποδώσει τα μέγιστα. Πέρα από τις εξωγενείς συνθήκες κάτω από τις οποίες εργάζονται οι εργαζόμενοι και οι ενδογενείς συνθήκες  όπου οι εργαζόμενοι διατηρούν αρμονικές σχέσεις μεταξύ τους και  κατέχουν ένα πνεύμα συνεργασίας και ευγενούς άμιλλας διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό την αποδοτικότητα τους με αποτέλεσμα ο οργανισμός να πετύχει τους στόχους του.

Παράγοντες όπως η επικοινωνία, ο σεβασμός, η κατανόηση, το κλίμα εμπιστοσύνης και εχεμύθειας, η ίση μεταχείριση, η σωστή διαχείριση προβλημάτων που προκύπτουν, η συμμετοχή και παραγωγή συλλογικών  αποφάσεων, η ομαδική και συνεργατική κουλτούρα, η σωστή οργάνωση και εκτέλεση εργασιών αποτελούν συνιστώσες καλών εργασιακών σχέσεων ανάμεσα στους εκπαιδευτικούς ενός σχολείου.

Η επικοινωνία, ως πρώτιστος και σημαντικός παράγοντας, ασκεί μεγάλες επιδράσεις στο συναισθηματικό κεφάλαιο των σχολείων, συμβάλλοντας θετικά ή/και αρνητικά στη συναισθηματική διέγερση και κινητοποίηση των εκπαιδευτικών και καθορίζει το βαθμό δέσμευσης και αφοσίωσής τους στην οργανωσιακή αποστολή και στα οράματα, αλλά και το βαθμό εκπλήρωσης των εκπαιδευτικών στόχων. Η εδραίωση λοιπόν του φαινομένου αυτού της αποτελεσματικής επικοινωνίας στο εσωτερικό περιβάλλον του σχολείου αναμφισβήτητα θεωρείται μεγίστης σημασίας και αφορά πρωτίστως τις διευθυντικές ομάδες.

Η ικανότητα των διευθυντικών στελεχών να λειτουργούν αποτελεσματικά στις διάφορες επικοινωνιακές περιστάσεις θεωρείται σημαντική για την ποιότητα των αποφάσεων που λαμβάνονται, το είδος και την ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων που καλλιεργούνται, την αποτελεσματικότητα της ηγεσίας, την επιμελημένη οργάνωση, την επιτυχή καθοδήγηση των μελών του εκπαιδευτικού οργανισμού και την εδραίωση υψηλού βαθμού εργασιακής ικανοποίησης.

Ιδιαίτερα στο επιστημονικό πεδίο της Διοίκησης Εκπαιδευτικών Μονάδων, οι μελετητές επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους πρωτίστως στη διαπροσωπική επικοινωνία (interpersonal), καθώς μέσω αυτής οι άνθρωποι σχηματίζουν οργανώσεις για την επίτευξη κοινών στόχων. Σύμφωνα με σύγχρονες ερευνητικές προσεγγίσεις εκπαιδευτικών θεμάτων (Shapiro, 2004˙ Tanner, 2005), μια πληθώρα προβλημάτων που προκαλούν διατάραξη των παιδαγωγικών σχέσεων οφείλονται, κατά κύριο λόγο, στην υποβάθμιση της ποιότητας της επικοινωνιακής πράξης.

Τι είναι όμως η επικοινωνία; Επικοινωνία είναι η «μεταβίβαση πληροφοριών από τον πομπό στο δέκτη κατά τρόπο που αυτές να είναι κατανοητές στο δέκτη» (Koontz, O’ Donnell, & Weihrich, 1980, σ. 688). Η επικοινωνία όμως μπορεί να είναι περισσότερο και μία διαδικασία επαφής, αλληλοκατανόησης και αλληλοεπηρεασμού μεταξύ ανθρώπων ή ομάδων (Μπουραντάς, 2002, σ. 427-428). Ανάλογα που εστιάζει κάθε ηγέτης πετυχαίνει και τα αντίστοιχα αποτελέσματα.

Σε ένα ανοιχτό επικοινωνιακό σχολικό κλίμα οι σχέσεις αναμεταξύ των εκπαιδευτικών είναι επαγγελματικές, συναδελφικές, αφοσιωμένες και ειλικρινείς. Ο διευθυντής συμβάλλει σ’ αυτό μέσω της κάθετης επικοινωνίας, όντας υποστηρικτικός. Πρόκειται για έναν ηγέτη που δεν περιορίζει τους εκπαιδευτικούς, δεν τους κατευθύνει αποκλειστικά με εντολές, αλλά τους παρωθεί και τους ενδυναμώνει προωθώντας διαδικασίες διαφάνειας στην επικοινωνία. Αντίθετα, στο κλειστό επικοινωνιακό σχολικό κλίμα επικρατεί επικοινωνιακός αρνητισμός. Οι σχέσεις μεταξύ των εκπαιδευτικών χαρακτηρίζονται ως ψυχρές και καθόλου επαγγελματικές, επικρατεί δηλαδή καχυποψία, έλλειψη δέσμευσης και αποστασιοποίηση των συναδέλφων μεταξύ τους. Σε αυτό ευθύνεται και πάλι ο διευθυντής που μπορεί μεν να είναι καθοδηγητικός, αλλά ταυτόχρονα περιοριστικός και μη υποστηρικτικός (Κυθραιώτης, 2009).

Οι πτυχές της συμπεριφοράς του ανθρωποκεντρικού ηγέτη, ο οποίος ενδιαφέρεται να επενδύει συστηματικά στην ανθρώπινη επικοινωνία συνοψίζονται από τον Κατσαρό (2013) ως τον ηγέτη που: «αντιμετωπίζει όλους δίκαια, με αξιοπρέπεια, σεβασμό και ενδιαφέρον δημιουργώντας θετικό κλίμα», «διαμορφώνει συνεργατική κουλτούρα και προωθεί συνεργασίες», «καλλιεργεί την ομαδικότητα, τη συνεργασία, και τη συμμετοχική λήψη αποφάσεων», «φροντίζει για τη στήριξη των νέων εκπαιδευτικών», «ανταμείβει τους συνεργάτες του, άτομα ή ομάδες, επίσημα ή ανεπίσημα», «ενδυναμώνει τους συνεργάτες του εμπνέοντας εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους», «αναγνωρίζει, αναδεικνύει και αξιοποιεί τις ηγετικές ικανότητες των συνεργατών του», «αναστοχάζεται τις πρακτικές του, θέτει προσωπικούς στόχους και φροντίζει για την ανάπτυξή του». 

 Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω για  να συμβάλει η Ηγεσία των σχολείων στην αποτελεσματική αξιοποίηση όλων των βασικών λειτουργιών της Εκπαιδευτικής Διοίκησης, πρέπει να έχει σαν αρχές της όπως:  

α) διευκολύνεται η διαμόρφωση στρατηγικού σχεδιασμού - προγραμματισμού, μέσω της διαδικασίας και των συστημάτων πληροφόρησης και της ανταλλαγής ιδεών (Αθανασούλα -Ρέππα, 1999α).

β) επιτυγχάνεται η συλλογή και η επεξεργασία των πληροφοριών από όλα στελέχη του σχολείου για την ορθή λήψη αποφάσεων.

γ) διευκολύνεται η ανταλλαγή των απόψεων μεταξύ όλων των μελών της σχολικής κοινότητας και επιτυγχάνεται η συνεργασία, ο συντονισμός των ενεργειών και το ομαδικό πνεύμα.

δ) γίνεται σωστή ανάθεση καθηκόντων, να δίνονται σωστές οδηγίες για την ορθή εκτέλεσή τους ώστε να ελαχιστοποιούνται οι παρανοήσεις και οι συγκρούσεις αρμοδιοτήτων και, παράλληλα, να αναπτύσσονται αρμονικές σχέσεις μεταξύ των μελών της σχολικής κοινότητας (Σαΐτης, 2007). 

ε)  γνωστοποιούνται στο διευθυντή του σχολείου οι στόχοι, οι απόψεις, οι ανάγκες, οι αδυναμίες και οι δυνατότητες τόσο των εκπαιδευτικών όσο και των μαθητών και να τυγχάνουν άμεσης και σωστής αντιμετώπισης αλλά και αξιοποίησης.

στ) εξασφαλίζεται από τη διεύθυνση κλίμα ίσης και δίκαιης μεταχείρισης των εκπαιδευτικών και των μαθητών με σωστή αλλά και εμπεριστατωμένη δικαιολόγηση τους ώστε να εμβολιάζεται και να τρέφεται ένα ευρύτερο κλίμα εμπιστοσύνης ανάμεσά τους.  

ζ) διασφαλίζεται από τη διεύθυνση κατανόηση, σωστή διαχείριση, στήριξη και αντιμετώπιση, ασθενών, εγκύων και άλλων ευπαθών ομάδων εκπαιδευτικών αλλά και μαθητών όπου και όποτε προκύπτει.

η) αποφεύγεται η αυταρχία, η κατάχρηση εξουσίας ως προς τη διεκπεραίωση εργασιών αλλά να επικρατεί ο σεβασμός του εργαζομένου και το αίσθημα ορθής διαχείρισης και αντιμετώπισης.

θ) επιδιώκεται η ανατροφοδότηση (αμφίδρομη επικοινωνία) για την αξιολόγηση της επιτυχίας δράσεων αλλά και η εφαρμογή τους εφόσον έχουν εκπαιδευτική αξία για τα παιδιά και τους εκπαιδευτικούς.

ι)  διακατέχονται οι εκπαιδευτικοί από το αίσθημα φερεγγυότητας και υποστηρικτικής διάθεσης προς το άτομό τους  από πλευράς διεύθυνσης.

κ) τυγχάνουν σωστής καθοδήγησης και διαχείρισης από τη διεύθυνση του σχολείου σε θέματα που τους απασχολούν.

Κλείνοντας, το θετικό ψυχολογικό κλίμα συσχετίζεται άμεσα με την θετική επίδραση του ηγέτη στον ανθρώπινο παράγοντα και με την ανάπτυξη και την εδραίωση των θετικών επικοινωνιακών - διαπροσωπικών σχέσεων σε ολόκληρη τη σχολική κοινότητα (τόσο αναμεταξύ των διδασκόντων, όσο και ανάμεσα στον εκπαιδευτικό και στο μαθητή, αλλά και στους μαθητές αναμεταξύ τους). Η ανάπτυξη του αισθήματος της κοινότητας διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο στη συνολική ανάπτυξη των μαθητών και αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της εξέλιξής τους. Επομένως, η συμβολή του ηγέτη αλλά και του εκπαιδευτικού για τη δημιουργία μιας σχολικής κοινότητας, η οποία θα διέπεται από θετικό ψυχολογικό κλίμα, αρμονικές σχέσεις μεταξύ των μελών της και πνεύμα ενότητας, συνεργασίας και αλληλοϋποστήριξης, με απώτερο σκοπό την απρόσκοπτη και ταυτόχρονα αποτελεσματική επικοινωνία θεωρούνται μεγίστης σημασίας (Κατσαρού & Δεδούλη, 2008).

*Εκπαιδευτικός Δημοτικής Εκπαίδευσης

ΜΒΑ – Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού / Εργασιακές Σχέσεις


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

FREDERICKJULY18
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
TEPAKFEB19
NEAPJUL17
IDEP19
INKPAIDEIA19
HPJETPRO
THEOLOGIKISXOLI
CDA2018
INTERCOLLEGE9
PROGNOSIS9
MARTIME
FORUMMARCH
global
CYIMASTER
Middlesex2016