KESJULY18

2019-02-07 18:25:15
Μην πυροβολείτε τον καθρέφτη

Μην πυροβολείτε τον καθρέφτη


ΤΗΣ ΣΤΕΛΙΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ*

«Μια μέρα φτάνει σε ένα χωριό Γυναίκα άσχημη. Οκτώ είχε πόδια, σαν αράχνη, και όψη αποκρουστική. Ταραντούλα την είπαν. Η δυσμορφία της, αλλά και η ίδια η παρουσία της, προκάλεσαν σε κάποιους περιέργεια και σε άλλους αποστροφή, μα σε όλους την ανάγκη -και την κρυφή ευχαρίστηση- να αντιμετωπίσουν από τη θέση του θεατή το παράταιρο θέαμα. Επιδιώκοντας, αμφότεροι, να διατηρήσουν την απαραίτητη απόσταση ασφαλείας, τόσο χωρικά όσο και συναισθηματικά, απέφευγαν ταυτόχρονα ενσυναίσθηση και συνείδηση. Η ενστικτώδης αντίδραση των χωριανών, στην ξένη παρουσία, ήταν η ελεημοσύνη και ο λιθοβολισμός, αποζητώντας να τρέψουν το «τέρας» σε φυγή, ώστε να απαλλαγούν από την άσχημη παρουσία του. Μόνο ένα παιδί μηδένισε κάθε απόσταση και προσέγγισε ουσιαστικά τη Γυναίκα. Στο παιδί αυτό η Γυναίκα-Ταραντούλα απευθύνεται -εναποθέτοντας ελπίδα και γνώση- και καταθέτει τη δική της ερμηνεία στο Σαρτρικό «Η κόλασή μας είναι οι άλλοι»**»***.

Η διπλή κόλαση της κάθε ύπαρξης εδράζει αφενός στη σχέση με τον εκάστοτε "άλλο" και αφετέρου στη θέση του "εαυτού" απέναντι στο "έτερον", ως μια σχέση/θέση η οποία αντικατοπτρίζει και καθορίζει την ταυτότητά της ύπαρξης και τη σχέση της με τον ίδιο της τον εαυτό. Αυτός ο οποίος βρίσκεται σε ειρήνη με την ταυτότητά του (ή σε γόνιμη αναζήτησή της) είναι σε θέση να αγκαλιάσει με αποδοχή την ετερότητα. Εκείνος, δε, ο οποίος βρίσκεται σε εσωτερική πάλη και συνειδητή κατάσταση τυφλότητας, αντιμετωπίζοντας με άρνηση, την αλήθεια της εαυτότητας και της ταυτότητάς του, δεν είναι σε θέση να αποδεχθεί οποιοδήποτε "άλλο" αντιστρατεύεται την εικόνα/ιδέα που ο ίδιος έχει κατασκευάσει για τον εαυτό του και κατ' επέκταση για τον κόσμο γύρω του.

Στην ουσία η κόλαση (ή και όχι) του καθενός θα είναι πάντα ο "άλλος" - ο εκάστοτε "άλλος" στην ύπαρξη, του οποίου θα αντανακλάται πάντα ο απέναντι εαυτός. Όταν το είδωλο δεν συναντά, ενισχυτικά και χαϊδευτικά τον εγωϊσμό ή την προσδοκία, και συγκρούεται βίαια με την αυτοεικόνα, τότε το είδωλο αυτό πάντα θα απορρίπτεται και ο καθρέφτης θα κρίνεται, εκ νέου, ένοχος για την όποια δυσμορφία απροκάλυπτα και αναίσχυντα αποκάλυψε. Η θέαση όμως και μόνο του αιφνιδιαστικά αναπάντεχου θεάματος, δύναται να εξαναγκάζει σε βίαιες εξοικειώσεις το μάτι και επώδυνες συνειδητοποιήσεις το μυαλό, δημιουργώντας,  ελπιδοφόρες προϋποθέσεις συνειδητότητας.

Στην αλληγορία του ποιητή****, μοναδικό σημείο επαφής και ουσιαστικής σχέσης, τόσο με όρους εγγύτητας όσο και με όρους επικοινωνίας, αποτελεί η στιγμή αλληλεπίδρασης ενός παιδιού με τη Γυναίκα-Ταραντούλα. Στο σημείο αυτό επιτυγχάνεται η σωματική επαφή, η αποδοχή, η επικοινωνία και εκεί ακριβώς εδράζει η έννοια του νοήματος, αποκαλύπτοντας την ειρωνεία της συνθήκης: Πάντα θα φταίει ένας καθρέφτης.*****

Το δίλημμα και πάλι διπλό: Αφενός τι είδους καθρέφτης επιλέγει να είναι ο κάθε ένας και αφετέρου πώς προσλαμβάνει το είδωλό του σε κάθε έναν από τους έμψυχους καθρέφτες που συναντά γύρω του. Ένας καθρέφτης που λέει την αλήθεια, είναι καταδικασμένος να εκτίθεται συνεχώς στο ρίσκο του λιθοβολισμού, της απόρριψης και της φίμωσης. Ένας εαυτός που δεν αντέχει στη θέαση του ειδώλου του, είναι καταδικασμένος να μην γνωρίσει ποτέ την αλήθεια του. Ένας κόσμος γεμάτος με υπέρμετρους εγωισμούς και καθρέφτες υποκριτές είναι καταδικασμένος να ανακυκλώνει και να διαιωνίζει τη δυσμορφία του.

Το βασικό πρόβλημα της σύγχρονης κοινωνίας είναι πρόβλημα επικοινωνίας. Σε μια εποχή που η τεχνολογία μηδενίζει τις αποστάσεις και η επικοινωνία γίνεται αμεσότερη και συχνότερη, το χάσμα ανάμεσα στον πομπό και τον δέκτη, ως προς το νόημα, μεγαλώνει. Ενίοτε ο πομπός εκπέμπει και ο δέκτης κωφεύει και άλλοτε η επικοινωνία αποτυγχάνει να ολοκληρωθεί, καθώς το μήνυμα που εκπέμπεται και το νόημα που προσλαμβάνεται αδυνατούν να συναντηθούν και να ταυτιστούν.

Στον χώρο της εκπαίδευσης, η επικοινωνία αποτελεί βασικό εργαλείο και ουσιαστικό μέσο, στην επίτευξη των παιδαγωγικών στόχων, στη συνεργασία σχολείου και οικογένειας και στην εναρμόνιση της επίσημης εκπαιδευτικής πολιτικής με την εκπαιδευτική πράξη. Στη βάση της επικοινωνίας εδράζεται η εμπιστοσύνη, και προϋπόθεση αυτής αποτελεί η καλή θέληση από όλα τα μέρη. Καθώς η εμπιστοσύνη κλονίζεται, η καλή θέληση αναστέλλεται και η επικοινωνία ακυρώνεται.

Το περασμένο καλοκαίρι της «Κρίσης στην Εκπαίδευση» υπήρξε συνήγορος και πρωτεργάτης της υπονόμευσης της επικοινωνίας ανάμεσα στο σχολείο, την κοινωνία και την επίσημη πλευρά. Αμφότεροι χάνουν την αναμεταξύ τους εμπιστοσύνη και η καλή θέληση τελεί συνεχώς υπό αμφισβήτηση. Ο εκπαιδευτικός βρίσκεται με κάθε ευκαιρία, εκ νέου στο στόχαστρο, τελεί υπό άμυνα και κάθε του δράση εκλαμβάνεται ως επίθεση. Η κοινωνία και η πολιτεία γίνονται καχύποπτες καθώς συχνά βρίσκονται στην αναμονή της αφορμής που θα φέρει τον εκπαιδευτικό κόσμο αντιμέτωπο με το σύστημα, ώστε να δικαιωθεί η προαναγγελθείσα απόρριψή του. Οι συνθήκες αυτές, εκ προοιμίου, αναστέλλουν κάθε δυνατότητα επικοινωνίας και συνάντησης, ακυρώνουν κάθε κίνηση καλής θέλησης και διαιωνίζουν το κλίμα δυσπιστίας και αντιπαράθεσης.

Εκ των πραγμάτων, ο καθρέφτης της πραγματικότητας της σχολικής καθημερινότητας είναι συχνά ο εκπαιδευτικός. Επιλέγοντας κανείς να ακυρώσει τον ρόλο του αυτό, να αμφισβητήσει τις προθέσεις και να υπονομεύσει την κρίση του -απαξιώνοντάς τον ή αποδίδοντάς του αλλότρια κίνητρα- στην ουσία αρνείται τη δυνατότητα και την πιθανότητα να κατανοήσει και να βοηθήσει τόσο τον μαθητή όσο και το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα. Τοποθετώντας τον εκπαιδευτικό στη θέση του εξιλαστήριου θύματος όταν η πραγματικότητα δεν χαϊδεύει τα αφτιά, ή δεν συναντά τις προσδοκίες, δεν δύναται να αντιμετωπισθεί ούτε να λυθεί οποιαδήποτε συνθήκη χρήζει αρχικά κατανόησης και εν συνεχεία  εποικοδομητικής παρέμβασης.

Ο εκπαιδευτικός, ο οποίος με θάρρος και ευθύτητα γίνεται καθρέφτης -χωρίς φωτογραφικά φίλτρα και αισθητικές παρεμβάσεις- επιζητώντας την ανθρωπιά στην ταυτότητά του, είναι η ελπίδα ενός κόσμου που ενίοτε αποτυπώνεται σε κακοφορμισμένα είδωλα. Ενός κόσμου που ευκολότερα σπάει τον καθρέφτη και δυσκολότερα αποδέχεται το είδωλό του.

Μην πυροβολείτε τον καθρέφτη που αποζητά να καθρεφτίσει την αλήθεια, χωρίς δικαιολογίες, διακοσμητικές προσθήκες ή υστερόβουλες στρεβλώσεις.

___________

*Ο πιο γνωστός τύπος κατόπτρου είναι ο καθρέφτης. Κάτοπτρο ονομάζεται το αντικείμενο του οποίου η επιφάνεια ανακλά τις ακτίνες φωτός, με αποτέλεσμα να σχηματίζεται το είδωλο του περιβάλλοντα χώρου πάνω σε αυτή.
**Sartre, J. P. (1944), NoExit: PlayinoneAct.

***Bλ. Ιωαννίδης, A. (1997). Καθρέφτης, στο Άλμπουμ «Ο δρόμος, ο χρόνος και ο Πόνος».

**** Η αλληγορία βασίζεται στους στίχους του τραγουδιού Καθρέφτης (ό.π.π).
***** Βλ. “Κι είπε ποτέ σου μην κοιτάς
              τον άλλον μες τα μάτια,
              γιατί καθρέφτης γίνεσαι
              κι όλοι σε σπαν' κομμάτια.”
(Ιωαννίδης, 1997)

*Εκπαιδευτικός Δημοτικής 

(Προδημοτική Εκπαίδευση)

 


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

FREDERICKJULY18
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
TEPAKFEB19
NEAPJUL17
UNICERT
HPJETPRO
TEPAKKENITHESI
IDEP19
THEOLOGIKISXOLI
CDA2018
INTERCOLLEGE
PROGNOSIS9
MARTIME
FORUMMARCH
global
CYIMASTER
MOECEE
Middlesex2016