KESJULY18

2018-10-07 09:44:13
Το έγκλημα στο μάθημα των Νέων Ελληνικών

Το έγκλημα στο μάθημα των Νέων Ελληνικών


ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΣΤΑΜΑΤΗ*

    Με αφορμή τα πρόσφατα διαγνωστικά, αλλά και την ύλη των Νέων Ελληνικών, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια, αναρωτιέται κανείς με ποιους τρόπους πειθούς και ποια μέσα θα μπορέσει ο φιλόλογος να πείσει τα παιδιά να αγαπήσουν τη λογοτεχνία. Μέσα από τις συζητήσεις που προκύπτουν στους συλλόγους των σχολείων διαπιστώνει κανείς ότι ο φιλόλογος που αγαπά τη γλώσσα και τον λόγο ως τέχνη ασχολείται με δείκτες, μέσα πειθούς, κατηγοριοποιήσεις των κειμένων και των χαρακτηριστικών των κειμένων. Για να καταλάβει κανείς για ποιο πράγμα μιλάμε, φανταστείτε το άγαλμα του Ερμή του Πραξιτέλη και αντί να γίνεται ανάλυση στην αισθητική του, στο συναίσθημα και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ή τους συμβολισμούς του, να γίνεται ανάλυση που να περιορίζεται στην τεχνική του Πραξιτέλη να λειάνει για παράδειγμα το μάρμαρο, ή στον τρόπο μέτρησης του ποδιού και του χεριού ή στον βαθμό κλίσης του κεφαλιού.

    Με τον ίδιο τρόπο η ανάλυση σε ένα ποίημα του Καβάφη μετριέται από το αν ο ποιητής χρησιμοποιεί το ποιητικό εγώ, αν χρησιμοποιεί εκφραστικά μέσα και κατά πόσο είναι μετρήσιμα, αδιαφορώντας φυσικά αν το ποίημα αγγίζει το παιδί και με ποιον τρόπο; Αν για παράδειγμα, ένας μαθητής αφεθεί στα διηγήματα του Τσέχωφ, θα μπορούσε σχετικά εύκολα να διακρίνει τον ρεαλισμό και  την απαισιοδοξία. Πόσο ωφέλιμο θα ήταν για έναν μαθητή ο οποίος δεν δείχνει κλίση για τη λογοτεχνία (80% με 90% των μαθητών περίπου) να υποχρεούται να σημειώνει τα αποσπάσματα που έχουν να κάνουν με εκφραστικά μέσα και τεχνικές. Και γιατί να το κάνει αυτό; Για να μισήσει ακόμα περισσότερο τη λογοτεχνία ή τη γλώσσα;

   Φανταστείτε λοιπόν εμάς συνάδελφοι της φιλολογίας. Σε ποιο βαθμό θα μας είχε αρέσει ο «Μεγάλος Περίπατος του Πέτρου», αν τότε ψάχναμε να εντοπίσουμε τα σημεία ρεαλισμού, τις ενδοδιηγητικές, ή ετεροδιηγητικές αναφορές του αφηγητή, την πλάγια αφήγηση ή την εγκιβωτισμένη; Αντίθετα είχαμε αφεθεί στον ίδιο τον «περίπατο». Πόσοι από μας, αν κάναμε τότε αυτά που κάνουν τα παιδιά σήμερα, θα διαβάζαμε το «Αδερφοί Καραμαζώφ», και στη συνέχεια θα προχωρούσαμε στο «Έγκλημα και Τιμωρία» γιατί γουστάραμε να διαβάζουμε; Τι είναι αυτό που εμποδίζει σήμερα τα παιδιά από το να γουστάρουν να διαβάζουν; Με ποιον τρόπο θα γίνει ώστε τα σημερινά παιδιά να μπορέσουν να παρασυρθούν από τον έρωτα του Ρασκόλνικοφ για τη Σόνια (μέσα από τον οποίο παραδέχεται το έγκλημα που έκανε) και να αγαπήσουν τη λογοτεχνία; Μήπως με την αναζήτηση των λέξεων που δείχνουν σκληρότητα ή τύψεις; Αυτό θα βοηθούσε σίγουρα έναν φιλόλογο που κάνει τρίτη ή τέταρτη ανάγνωση και το λατρεύει. Ο μαθητής θα έπρεπε να απολαμβάνει το έργο από μια απόσταση. Να τον αγγίζει το ίδιο το έργο όπως ο μαθητής το επιτρέπει (το δικό του εγώ και όχι του συγγραφέα).

    Με ποιον τρόπο λοιπόν θα γίνει και εμείς οι φιλόλογοι να αντιληφθούμε το έγκλημα εις βάρος του μαθήματος των Νέων Ελληνικών; Πώς επιτρέψαμε οι βασικές ικανότητες ή οι βασικές δεξιότητες ενός παιδιού στην κατανόηση, ανάλυση και συγγραφή ενός κειμένου να εξαντλούνται στο αν γνωρίζει το είδος κειμένου, τα υπερώνυμα ή το μέσο στον τρόπο πειθούς; Είναι το μάθημα των Νέων Ελληνικών το φυτώριο των γλωσσικών ταλέντων της κοινωνίας μας; Ένας πολίτης δηλαδή στα εικοσιπέντε του θα πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζει ότι ο Καβάφης χρησιμοποίησε προτροπές στην Ιθάκη; Πόσο πιο χρήσιμο θα ήταν αν ο μαθητής διδαχθεί από τους στίχους ότι θα είναι μακρύ το ταξίδι και ότι θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει δυσκολίες και να γνωρίσει πράγματα πριν φτάσει στον προορισμό του!

    Και αν εμείς οι εκπαιδευτικοί ζητάμε από τα παιδιά ενσυναίσθηση, καλό θα ήταν να δείξουμε και εμείς λίγη. Ιδίως στο πώς βλέπουν τα παιδιά το μάθημα, πώς το αντιμετωπίζουν και τι ζητάνε από αυτό.

*Φιλόλογος


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

Σταυρούλα Παπαϊωάννου
Fri October 12, 2018, 20:24:47
Συμμερίζομαι τον προβληματισμό σας ως εκπαιδευτικός κ ως μητέρα εφήβων στο Γυμνάσιο. Έχω σπουδάσει φιλολογία αν κ ποτέ δεν τη δίδαξα σε σχολείο... Φρονώ ότι είναι πιο εύκολο να διδάξουν διεκπεραίωσης θέματα, όπως η ανάλυση ενός ποιήματος /πεζογραφηματος, παρά μηνύματα που υπάρχουν ,ή να δώσουν ερέθισμα για έκφραση συναισθημάτων, προβληματισμού κ κρίσης. Δυστυχώς κάτι ανάλογο γίνεται κ στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών με τα ίδια αποτελέσματα κ τον ίδιο αντίκτυπο... Μακάρι ο καθένας (μας) να βάλει το λιθαράκι του προς υλοποίηση καινοτόμων στόχων κ σκοπών μάθησης.

Αντώνης Κανάρης
Mon October 08, 2018, 00:33:12
Δέν είμαι φιλόλογος. Εκπαιδευτικός και γονιός! Συμφωνώ με τον προβληματισμό τού φίλου Αντρέα Σοφοκλέους.

Αριστοκλής Νικολάου
Sun October 07, 2018, 21:34:35
Συμφωνώ.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ
Sun October 07, 2018, 15:38:45
Ο προβληματισμός σου συνάδελφε εκφράζει μεγάλη μάζα των συναδέλφων. Πάντως, θεωρώ πως αν η αφηγηματολογία ή η παρουσίαση της τεχνικής των ποιητών μας παρουσιάζεται με μέτρο δεν μπορεί να προκαλέσει τόσο μεγάλο πρόβλημα, ώστε να χαθεί η μαγεία του κειμένου. Αντίθετα, βοηθούν σε μεγάλο βαθμό όταν συζητούμε με τους μαθητές μας την ποιητική δύο ή περισσοτέρων ποιητών, παρουσιάζοντας τι νέο κόμισε ο/η καθένας/καθεμιά στην τέχνη, πώς επηρέασαν τους σύγχρονούς τους αλλά και τους μεταγενέστερούς τους, κ.λπ.
Τίθενται, όμως, ως προέκταση στο άρθρο σου κρίσιμα ερωτήματα που θα πρέπει να μας απασχολούν, ως εξής: 1. Θα πρέπει, άραγε, η Λογοτεχνία να εξετάζεται στον Κοινό Κορμό; 2. Θα πρέπει να αποτελεί μέρος του εξεταστικού δοκιμίου των Ελληνικών στις Παγκύπριες Εξετάσεις για την εισαγωγή σε ΟΛΕΣ τις Σχολές; 3. Περαιτέρω, αν πάρουμε το παράδειγμα του εξεταστικού δοκιμίου της αγγλικής γλώσσας, μήπως θα πρέπει να διαμορφωθεί ανάλογα και το εξεταστικό δοκίμιο αξιολόγησης της ελληνικής γλώσσας;

Μιχάλης Α. Πόλης
Sun October 07, 2018, 15:21:42
Εκείνοι οι λίγοι που έχουν νοημοσύνη θα αγαπήσουν τη γνώση ακόμα και αν ο δάσκαλος είναι μέτριος. Για τους υπόλοιπους ισχύει το "ου τα πάντα τοις πάσι ρητά "

Άντρη Αντρέου
Sun October 07, 2018, 11:46:55
Πολύ σωστός,συνάδελφε! Αυτό το θέμα συζητούμε εδώ και καιρό με κάποιες φίλες μου φιλολόγους. Παλεύουμε και χάνουμε ώρες να διδάξουμε στα παιδιά για τον ομοδιηγητικό και ετεροδιηγητικό αφηγητή, πρωτοπρόσωπη, τριτοπρόσωπη αφήγηση και πάει λέγοντας, πράγματα που τελικά οι λίγοι αντιλαμβάνονται, και στο τέλος χάνουμε την ουσία, τη μαγεία της λογοτεχνίας. Ακόμη και οι ίδιοι οι μαθητές μας μας ρωτούν ποια είναι η σκοπιμότητα όλων αυτών! Τελικά αντί να αγαπήσουν, θα μισήσουν τη λογοτεχνία με όλα αυτά. Έχουμε ξεφύγει, έχει παραγίνει το κακό. Τα αναλυτικά στη λογοτεχνία και οι δείκτες επιβάλλεται πάραυτα να αλλάξουν.

FREDERICKJULY18
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
TEPAKFEB19
NEAPJUL17
INKPAIDEIA19
HPJETPRO
THEOLOGIKISXOLI
CDA2018
INTERCOLLEGE9
PROGNOSIS9
MARTIME
FORUMMARCH
global
CYIMASTER
Middlesex2016