KESJULY18

2018-07-16 09:29:23
Η ιστορική συμβολή της Εκκλησίας της Κύπρου στην εδραίωση της Ελληνοχριστιανικής Παιδείας

Η ιστορική συμβολή της Εκκλησίας της Κύπρου στην εδραίωση της Ελληνοχριστιανικής Παιδείας


ΤΗΣ ΛΙΑΝΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ*

Η Μέση Γενική Εκπαίδευση παρά τις μικροπολιτικές προσπάθειες της αποικιοκρατικής κυβέρνησης να την υποτάξει, παρέμεινε διοικητικά αυτόνομη καθ όλη τη διάρκεια της Αγγλοκρατίας στην Κύπρο. Γένεση της Εκπαιδευτικής Νομοθεσίας, αποτέλεσε η ψήφιση από το Νομοθετικό Συμβούλιο το έτος 1905[1] των «Περί εκπαίδευσης νόμων», με στόχο τη νομοθετική ρύθμιση θεμάτων που σχετίζονται με την ίδρυση και τη διοίκηση των σχολείων της Μέσης Παιδείας.  Νόμος του 1905 παρέχει τη δυνατότητα στα Εκπαιδευτικά Συμβούλια με βάση τα επίπεδα εκπαίδευσης να αποφασίζουν ποια σχολεία θεωρούνται ως σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης και να τα κοινοποιούν στην Επίσημη Εφημερίδα, με ισχύ από την ημερομηνία της δημοσίευσης[2]. Ο νόμος αφορά και στη σύνθεση του Διοικητικού Σώματος Ελληνικών Χριστιανικών Σχολείων Μέσης. Το Σώμα αποτελείται από τον Πρόεδρο, που στην περίπτωση της Λευκωσίας και της Λάρνακας είναι ο Αρχιεπίσκοπος και για τις άλλες πόλεις ο αντίστοιχος Μητροπολίτης ή εκπρόσωπός του και έξι μέλη που εκλέγονται ανά διετία, από όσους πολίτες έχουν δικαίωμα ψήφου. Δικαίωμα ψήφου έχει ο κάθε κάτοικος πόλης άνω των 18 ετών που πληρώνει το σχολικό φόρο, με βάση τον αντίστοιχο νόμο για τη Δημοτική Εκπαίδευση Η νομοθεσία  θέτει ως αρμόδια όργανα λήψης αποφάσεων για όλα τα θέματα που αφορούν στις Σχολές Μέσης Εκπαίδευσης τα Διοικητικά Σώματα. Τούτα θα θεσπίζουν κανονισμούς βάση των οποίων θα καθορίζεται το Αναλυτικό Πρόγραμμα και η μέθοδος διδασκαλίας, τα δίδακτρα και τα καθήκοντα των εκπαιδευτικών. Τα Διοικητικά Σώματα θα εξασφαλίζουν τα κατάλληλα σχολικά κτήρια και εγκαταστάσεις και θα διορίζουν ή θα απολύουν καθηγητές. Επιπρόσθετα, θα καθορίζουν το μισθό ανάλογα με την εσωτερική οικονομική τους κατάσταση και θα λαμβάνουν αποφάσεις για παράπονα τα σχετικά με τη διοίκηση και τον έλεγχο των σχολείων.

Είναι σημαντικό το ότι τα Ελληνικά Σχολεία  σε όλη την περίοδο της Αγγλοκρατίας είτε αυτά ήταν στηριγμένα στην εκκλησιαστική διαχείριση, είτε στην πολιτειακή, δεν είχαν διεισδύσει στην κοσμική σφαίρα αξιών. Το στοιχείο της εκκοσμίκευσης δεν έχει διεισδύσει στο τοπικό συγκείμενο πλαίσιο αξιών σε αντίθεση με τον ελλαδικό κορμό ο οποίος δέχεται βαυαρικές και άλλες επιδράσεις. Άξια αναφοράς, η δημοσίευση κατά το πρώτο  έτος κυκλοφορίας της (1908) τοπικής εφημερίδας «Πατρίς»[3] αριθμός 32 άρθρου υπό τον γενικό τίτλο: «Πολιτικών Εκκλησιαστικών Κοινωνικών και Εκπαιδευτικών Ζητημάτων» με ημιδιασωσμένο υπότιτλο: «[…] των αληθινών συμφερόντων του Τόπου»[4] που καταμαρτυρεί ακριβώς τον μη εκκοσμικευμένο χαρακτήρα του συγκείμενου κατά την περίοδο που εξετάζουμε και την εμμονή των ελλήνων της Κύπρου στο καθαρό εκκλησιαστικό αλυτρωτικό φρόνημα. Στο άρθρο, η ζεύξη κοσμικού και ιερού είναι άρρηκτη.

Ο αλυτρωτισμός των Κυπρίων ταυτίζεται με την επικείμενη λύτρωση κατά τη Δευτέρα ένδοξη Παρουσία του Κυρίου. Αλυτρωτισμός= θρησκευτικός και εθνικός. Οι αντιπρόσωποι του «ψεύδους» και του «κοσμικού κακού» (στα οποία προσδίδεται θεολογική υφή) ταυτίζονται από τον αρθρογράφο με τους Άγγλους κατακτητές των οποίων το κράτος (θεολογικό) έχει τιμωρητικό τέλος (σκοπό) επειδή το φως της αδέκαστης Κρίσεως που αντιμάχεται το πεπερασμένο (κοσμικό) σκοτάδι θα φανεί εντός των ψυχών των αλύτρωτων. «Η αλήθεια και το ψεύδος είνε απαύστως αντιμαχόμεναι εν τω κόσμω δια των αντιπροσώπων αυτών. αλλά το ψεύδος είναι δύναμις ενεργούσα προσκαίρως και παρερχομένη, η δε αλήθεια είνε δύναμις σταθερά και αείποτε ζώσα. Διά τούτο ο χριστιανός δεν πρέπει να φοβήται από την φαινομενικήν δύναμην του κακού, αλλά πρέπει να έχη ελπίδαν και πεποίθησιν εις την δύναμην και εξουσίαν, ήν παρέχει αυτώ ο Κύριος: Ιδού δίδωμι υμίν την εξουσίαν του πατείν επάνω όφεων και σκορπίων και επί πάσαν την δύναμην του εχθρού και ουδέν ημάς ου μη αδικήσει (Λουκ.10.19). […]Ναι αθώοι άνθρωποι, ευγενείς ψυχαί, έχετε θάρρος, υπομένετε, ελπίζετε αναλογιζόμενοι ότι επιτέλους θα έλθη ημέρα […] Ιδού δέδωκα ενώπιόν σου θύραν ενεωγμένην και ουδείς δύναται κλείσαι αυτήν»[5]. Η ένταση του κειμένου, μπορεί κάλλιστα να παραλληλιστεί με τον ιστορικό χαρακτήρα της ερμηνείας της Αποκάλυψης ή της Α΄ προς Θεσσαλονικείς Επιστολής του Αποστόλου Παύλου. Και στις τρεις περιπτώσεις, ο εσχατολογικός χαρακτήρας της προσδοκίας και της ανταπόδοσης είναι έντονος στον κειμενικό λόγο.

Από τα προλεγόμενα φυσικοποιείται η ζεύξη του αλυτρωτικού ιδεώδους από την Εκκλησία στην Παιδεία. Κατά το πρώτο τρίτο του εικοστού αιώνα, το σχολείο ήταν τόσο οργανικά συνδεδεμένο με την ενορία, που, η αίγλη και η ισχύς της ορίζεται από εξ ουρανού αγγελιοφόρους -κλειδούχους και θεματοφύλακες του εκκλησιαστικού έργου της, όπως δηλώνει ο επιστολικός λόγος. Το κατηχητικό έργο ήταν συντονισμένο με τον κυριακάτικο εκκλησιασμό.

Φαίνεται πως για πνευματικά ζητήματα η αποικιοκρατική Κυβέρνηση τηρούσε λεπτή, μα ελεγχόμενη μικροπολιτική ανοχή υπό το πρόσχημα πάντα του σεβασμού του ομόθρησκου. Επιβεβαιώνει ο Περσιάνης (1978:43): «Υπήρχε τόση κατηχητική σύνδεση σχολείου και εκκλησιαστικού έργου, που οι εκκλησιαστικοί ηγέτες την περίοδο αυτή ασκούσαν διοικητικό και διαχειριστικό έλεγχο στις προσλήψεις και στις απολύσεις των καθηγητών εκείνων που δεν προωθούσαν την ορθόδοξη πίστη μέσα από τις επιμέρους διαδικασίες του αναλυτικού προγράμματος»[6].

Χαρακτηριστικό παράδειγμα οργανικής σύνδεσης σχολείου, ενορίας και εκπαιδευτικής διαχείρισης για την εποχή υπήρξε ο μητροπολίτης Κιτίου[7] ο οποίος ως μέλος του Νομοθετικού Συμβουλίου προειδοποίησε την αποικιοκρατική Κυβέρνηση για «εξοργιστικό θρησκευτικό και εθνικό πόλεμο κατά της εκπαιδευτικής αποικιοκρατικής Αρχής»[8]. Το εκκλησιαστικό παράδειγμα του Κιτίου φαίνεται να το ακολουθούν σε πολιτειακό επίπεδο  τα μέλη του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου με πρωτεργάτη επαναστάτη τον Α. Λιασίδη, υποκινούμενα από τον ίδιο τον Κιτίου, όπου, σε διατηρημένο από τους Άγγλους απόκομμα εφημερίδας[9] της σελίδας 130 του Minut Book of the Christian School Boardτου Κρατικού Αρχείου Κύπρου, διασώζεται δημοσίευση η οποία δηλώνει αυταπόδεικτα πως η κινητοποίηση του μητροπολίτη θορύβησε έντονα την αποικιοκρατική ηγεσία για τα της παιδείας του τόπου.

*Οργανωτική Εκπρόσωπος Συνδέσμου Θεολόγων Ο.Ε.Λ.Μ.Ε.Κ.


[1] Πηγή:Κρατικό Αρχείο Κύπρου, Minut Book of the Christian School Board.

[2] Ονομαστικά αναφέρονται: Οι Σχολές Κτήματος, Παλλουριώτισσας και Πραστειού.

[3] Πηγή: Κρατικό Αρχείο Κύπρου, Minut Book of the Christian School Board, ένθετο απόκομμα εφημερίδας εντός του χειρόγραφου βιβλίου στη σελίδα 130 του βιβλίου. Στο απόκομμα διασώζονται δυστυχώς μόνο όσα στοιχεία ταυτότητας αναφέρω εντός του κειμένου.

[4] Ως υπότιτλος αναφέρονται τα εξής: «Ιδιοκτήτης και Συντάκτης: Α. Λιασίδης. Συνεργάται διακεκριμένοι λόγιοι και άλλοι δεξιοί χειρισταί του καλάμου».

[5] Διατήρηση γραφής του πρωτοτύπου.

[6] Δεν έχει διατηρηθεί μέρος του τίτλου και μέρος του κειμένου.

[7] Minutes of the Legislative Council, 30 June 1902, C.O.69/16,pp. 258.

[8] Minutes of the Legislative Council 1903 C.O.69/17, pp.282.

[9] Πηγή: Κρατικό Αρχείο Κύπρου, Minut Book of the Christian School Board, ένθετο απόκομμα εφημερίδας εντός του χειρόγραφου βιβλίου στη σελίδα 130 του βιβλίου. Πρόκειται για το οπισθόφυλλο της ίδιας πηγής που αναφέρεται στις υποσημειώσεις 241 και 242.Στο πρωτότυπο απόκομμα της εφημερίδας καταγράφεται χειρόγραφη παραπομπή από (ανώνυμο) κυβερνητικό όργανο της εποχής: «MrLiasidesprotest- meeting12/06/08 p13».


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

FREDERICKJULY18
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
MA/MSc2018
NEAPJUL17
INTERCOLLEGE
MIDMA
AOSINK
THEOLOGIKISXOLI
CDA2018
PAJUNE18
THALIS
AIGAIA
MARTIME
FORUMMARCH
global
iky2018
ALEXANDERJULY18
OPAPCYPRUS
MOECEE
Middlesex2016