KESJULY18

2017-12-21 15:43:47
Χριστουγεννιάτικες ευχές σε τυποποιημένες κάρτες. Ένα ποιητικό σχόλιο του Κώστα Μόντη

Χριστουγεννιάτικες ευχές σε τυποποιημένες κάρτες. Ένα ποιητικό σχόλιο του Κώστα Μόντη


TΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΠΙΕΡH*

Ο ορυμαγδός των πολλών, άνευ νοήματος χριστουγεννιάτικων ευχών που παίρνουμε όλοι αυτές τις μέρες, μου θύμησαν το ποίημα «Χριστουγεννιάτικες κάρτες» του Κώστα Μόντη το οποίο παραθέτω πιο κάτω, υπογραμμίζοντας εκ προοιμίου ότι είναι άλλο να παίρνουμε ευχετήριες κάρτες από φίλους, γνωστούς, συγγενείς, από συγκεκριμένα, δηλαδή, πρόσωπα, οπότε διαβάζοντάς τις ανακαλούμε, άλλοτε με νοσταλγία κι άλλοτε με συγκίνηση, μορφές που μας είναι συμπαθείς, που τις αγαπήσαμε, ή τις αγαπούμε. Και είναι άλλο να παίρνουμε ευχές από αφηρημένα σχήματα (Ιδρύματα, Υπηρεσίες, Τμήματα, Οντότητες, Τομείς, Έδρες, Θέσεις, κλπ.). Γιατί τα τελευταία δεν έχουν συγκεκριμένο ανθρώπινο πρόσωπο, είναι σχήματα, ομάδες, εταιρείες, υπηρεσίες, κόμματα, συσπειρώσεις.

Πώς έγινε αυτή η ιστορία, να βομβαρδιζόμαστε κάθε χρόνο από κουραστικές, πανομοιότυπες (συνήθως έντυπες και αισθητικά κακόγουστες) συμβατικές ευχές, δεν το ξέρω. Υποψιάζομαι ότι η αρχή θα έγινε από τις δημοσιοϋπαλληλικές υπηρεσίες τις γεμάτες με εκείνα τα δυστυχισμένα όντα που δεν ξέρουν πώς να σκοτώσουν την ώρα τους ή πιθανότατα να είναι κι αυτό μία ακόμη εισαγωγή εμπορευματοποιημένης αμερικάνικης βλακείας. Όπως και να έχει, και για να ξεδώσω κάπως (μέρες που είναι) αντιγράφω εδώ την ποιητική αντίδραση του μεγάλου Κύπριου ποιητή Κώστα Μόντη, ο οποίος εξοντωτικά σατίρισε τέτοια φαινόμενα:

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΕΣ ΚΑΡΤΕΣ

Και πάλι λες δεν είναι δυνατό

όλες αυτές οι ευχές να ψεύδονται,

και πάλι λες δεν είναι δυνατή

τέτοια πανταχόθεν σύμπτωση,

δεν είναι δυνατή τέτοια πανταχόθεν συμπαιγνία.

(Κώστας Μόντης, Και τότ' εν ειναλίη Κύπρω, Λευκωσία 1974, σελ. 41 )

*

Το θέμα του ποιήματος αυτού (οι «ψευδόμενες Χριστουγεννιάτικες κάρτες»), ο Μόντης το είχε προκαταβάλει στην ενότητα «ρ» της κορυφαίας ποιητικής του σύνθεσης Δεύτερο Γράμμα στη Μητέρα, όπου κυριαρχεί το θέμα της ιστορικής διάψευσης και του απροκάλυπτου πολιτικού ψεύδους που ακολούθησε. Η διάψευση αφορά στην «Επανάσταση» (στην άδοξη, βέβαια, κυπριακή Επανάσταση) που τρεις φορές εγγράφεται στο ποίημα με κεφαλαίο γράμμα. Πρόκειται για το μεγάλο ψεύδος με το οποίο προσπάθησαν να παραπλανήσουν τον κυπριακό λαό, ένα ψεύδος που το χειρίζονται οι νέοι πολιτικοί ρήτορες (οι λαλίστατοι "ομιλητές" όπως τους αποκαλεί) οι οποίοι προσπαθούν να ρίξουν στάχτη στα μάτια του κόσμου της Κύπρου μιλώντας για «επόμενη καμπή», και για νέα «επανάσταση», και για εισαγωγή «καινούριου συστήματος».

Όμως ο ποιητής δεν μπορεί να δεχτεί αυτή τη «γιγαντιαία ψευτιά» (για να θυμηθούμε τον Καβάφη του «31 π.Χ. στην Αλεξάνδρεια») και την αποδομεί ξεσκεπάζοντας το κραυγαλέο ψέμα της:

είν' όλα προμετωπίδες,

είν' όλα ζοφώδεις προμετωπίδες,

είν' όλα παιδαριώδεις αντιπερισπασμοί κ' αιθάλη

είν' όλα Χριστουγεννιάτικες κάρτες

είν' όλα ψευδόμενες Χριστουγεννιάτικες κάρτες

Παράλληλα, αυτοσαρκάζεται («είμαστε όλοι ένας φαύλος κύκλος / μια αστειότης»). Όποιος μπορεί να διαβάσει και πίσω από τις γραμμές της ποίησης του Κώστα Μόντη, βλέπει πως σε κάθε ποιητική του φράση καταγράφεται ο παλμός της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας του τόπου και οι επιπτώσεις της στη διαμόρφωση του νέου χαρακτήρα του Έλληνα της Κύπρου.

ρ

Μητέρα, είν' ολα, ένας φαύλος κύκλος,

μητέρα, είμαστε ολοι ένας φαύλος κύκλος,

μια άστειότης.

Καθόμαστε με τις ποδιές και τις φανελλίτσες μας στα θρανία

κι' άκουμε τους ομιλητές που ψεύδονται,

καθόμαστε στα θρανία

κι' άκουμε τους ομιλητές που ξέρουμε πώς ψεύδονται

κι' άκουμε τους ομιλητές

που ξέρουν πώς ξέρουμε πώς ψεύδονται.

Υπάρχει, βέβαια, ή άποψη πώς δέν έχουν σημασία ολα αυτά

ή ολα τ' άλλα

γιατί στήν επόμενη καμπή άναμένουμε,

γιατί οπωσδήποτε στήν επόμενη καμπή άναμένουμε.

Υπάρχει, επί παραδείγματι, ή άποψη πώς τώρα που θα γίνη

ή 'Επανάσταση

καί γίνεται ή Επανάσταση καί τίποτα δέν άλλάζει.

Υπάρχει, επί παραδείγματι,

ή άποψη πώς τώρα που θα εισαγάγουμε καινούργιο σύστημα"

κ' εισάγουμε καινούργιο σύστημα

και τίποτα δεν αλλάζει.

Μητέρα, είν' ολα προμετωπίδες,

είν' ολα ζοφώδεις προμετωπίδες,

κι' αφήστε μας ήσυχους.

Δεν ύπάρχει έπόμενη καμπή,

δεν ύπάρχει 'Επανάσταση,

δεν ύπάρχει «καινούργιο σύστημα».

Μητέρα, είν' όλα παιδαριώδεις αντιπερισπασμοί

κ' αιθάλη

κι' αφήστε μας ήσυχους,

είν' όλα Χριστουγεννιάτικες κάρτες

κι' αφήστε μας ήσυχους,

είν' όλα ψευδόμενες Χριστουγεννιάτικες κάρτες

που δεν ξέρω γιατί αυτοί που τις έστειλαν

επέλεξαν τα Χριστούγεννα για να ψευσθούν περισσότερο,

που δεν ξέρω γιατί αυτοί που τις έστειλαν

επέλεξαν τα Χριστούγεννα για να υποκριθούν περισσότερο,

κι' ομαδικά

κ' εικονογραφημένα

κ' επιδειχτικά.

(Δεύτερο γράμμα στη μητέρα Λευκωσία 1972. σελ. 34-35)

*Πανεπιστήμιο Κύπρου  


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

FREDERICKJULY18
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
CUTSEPT2018
NEAPJUL17
TEPAK-KENESTHESEIS
INTERCOLLEGE
THEOLOGIKISXOLI
CDA2018
PAJUNE18
PROGNOSIS9
AIGAIA
MARTIME
FORUMMARCH
OLYMPION2017
iky2018
ALEXANDERJULY18
OPAPCYPRUS
MOECEE
Middlesex2016

microsoft1718