KESAISTHTIKI18

2017-10-07 12:14:52
Καίσαρας Μαυράτσας (1963-2017)

Καίσαρας Μαυράτσας (1963-2017)


ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΦΤΙΑΚΑ* 

Όταν την Τετάρτη το βράδυ χτύπησε το τηλέφωνο, ήμουνα χαλαρή και ήρεμη στο μπαλκόνι και διάβαζα απολαμβάνοντας τη δροσιά της νύχτας. Μας κούρασε το καλοκαίρι φέτος... Η εβδομάδα πήγαινε καλά, τα νέα από την Ελλάδα ήταν ευχάριστα, και είπα μεγαλόφωνα: Ουφ! Δεν έχουμε και γάμο αυτό το Σαββατοκύριακο, θα ησυχάσουμε... Στ' αλήθεια. Γάμο δεν είχαμε, ένα διάλειμμα ανάμεσα σε δυό Σαββατοκύριακα πριν και δύο μετά. Κι ύστερα χτύπησε το τηλέφωνο...

Με τον Καίσαρα συναντηθήκαμε το 1994, όταν εγώ δίδασκα ακόμα την Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία στο Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, κι εκείνος δίδασκε μια βεντάλια από διαφορετικά μαθήματα Κοινωνιολογίας, μόνος του, στο Τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, το οποίο πολύ ταλαιπωρήθηκε να ξεκινήσει τη λειτουργία του, και βρήκε στο πρόσωπο του Καίσαρα ένα αραξοβόλι μετά από δύο πολύ δύσκολα πρώτα χρόνια.

Γίναμε αμέσως φίλοι! Ο Καίσαρας, φρέσκος ακόμη τότε από τη Βοστώνη, είχε κάτι που με κέρδισε αμέσως. Μια φαινομενικά κυνική προσέγγιση προς τα κυπριακά τεκταινόμενα, μια ειρωνική διάθεση απέναντι στα ιερά και τα όσια, έναν εντυπωσιακό αυτοσαρκασμό, ένα ιδιοφυές χιούμορ! Ήταν  πανέξυπνος, είχε μια γρήγορη και διαπεραστική σκέψη που ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με τις νωχελικές του κινήσεις, ήταν βέβηλος προς τις βαθύτερες πίστεις και παραδόσεις, ήταν προκλητικός όταν ήθελε να ξεκινήσει συζήτηση, ήταν διαβασμένος, ενήμερος, ένας αληθινός δικηγόρος του διαβόλου, ένας κοινωνιολόγος παλαιάς κοπής.  Και ήταν, δε με ξεγέλασε εμένα στιγμή, βαθιά ευαίσθητος! 

Αγαπούσε τους ανθρώπους με κείνη την αποστασιοποιημένη αγάπη των παλαιών διανοούμενων που δεν τα πάνε καλά στα κοινωνικά, απεχθάνονται τα χειροφιλήματα, τις κοινωνικότητες, τις δημόσιες εμφανίσεις, αλλά διαβάζουν και γράφουν με πάθος για να σώσουν αυτό το απολλωλός κοπάδι με το οποίο συχνά δεν συγχρωτίζονται. Ήταν γοητευτικός! Τυλιγμένος μόνιμα σε ένα σύννεφο καπνού, "φιλοκαλούσε μετ' ευτελείας και φιλοσοφούσε άνευ μαλακίας", όπως το θέλει ο Θουκυδίδης. Του άρεσε το ωραίο, απεχθανόταν το δήθεν, ένιωθε αποστροφή για την εξουσία, δεν τον ενδιέφεραν ποσώς τα αξιώματα. Οι συζητήσεις μαζί του είχαν νόημα, και δεν ήταν ποτέ, μα ποτέ βαρετές!

Τα πρώτα χρόνια κάναμε μαζί συνδιδασκαλίες σε δασκάλους και νηπιαγωγούς για όλους τους πατέρες της Κοινωνιολογίας, για τον Ντυρκέμ και τον Μάρξ και τον πολυ-αγαπημένο του Weber, τον οποίο αγάπησα κι εγώ μαζί του. Και οι φοιτητές, τόσα μαζεμένα πυκνά νοήματα, τόσο θεωρητικές διδασκαλίες, δεν βαρέθηκαν, δεν παραπονέθηκαν ποτέ. Γιατί ο Καίσαρας διάνθιζε πάντα τις διαλέξεις του με ανέκδοτα, τις έκανε ζωντανές και ενδιαφέρουσες, έκανε τα τέρατα αυτά της διανόησης να φαίνονται άνθρωποι σαν κι εμάς, νόμιζες θα τελειώσει το μάθημα και θα πάμε όλοι μαζί, Ντυρκέμ και Μάρξ και Βέμπερ κι εμείς οι δυό να τα πιούμε σε ένα ταβερνάκι. Και πηγαίναμε βέβαια. Και ήτανε όλοι παρόντες, βέβαια, σαν νάταν ζωντανοί! 

Το βιβλίο του καθηγητή του, του Peter Berger "Πρόσκληση στην Κοινωνιολογία" που ήταν βέβαια και "Πρόκληση στην Κοινωνιολογία" έγινε η βίβλος του μαθήματός μου, όχι μόνο του μαθήματος της Κοινωνιολογίας, όπως θα ήταν ίσως αναμενόμενο, αλλά και των μαθημάτων Ειδικής Εκπαίδευσης που τότε πάλευα να την κάνω "Ενιαία" και πολύ λίγοι, ακόμα και μέσα στο δικό μου το Τμήμα, καταλάβαιναν "Γιατί χρειαζόμαστε μια Κοινωνιολογία της Ειδικής Εκπαίδευσης"...  Πόσα έμαθα από τον Καίσαρα εκείνη τη χρυσή αλληλοδιδακτική εποχή της μοιρασιάς, πριν παραδοθούμε άνευ όρων στη σοβαροφάνεια της επιστημοσύνης για την οποία μας προειδοποιεί ο Peter Berger!

Πιστή στη σχέση μου με τον Καίσαρα και τον Berger, όταν αργότερα ξεκινήσαμε τα μεταπτυχιακά μας προγράμματα, του ζήτησα να με συντροφεύσει σε επιτροπές Διατριβών Μάστερ και Διδακτορικών. Δε μου αρνήθηκε ποτέ! Ήξερα οτι θα σηκώσω το τηλέφωνο, και θα τον βρώ στην άλλη άκρη, λίγο εδώ, λίγο αλλού, αλλά πάντα δίπλα μου όποτε τον χρειάστηκα!

Το ίδιο κι εκείνος! Ήρθε πριν λίγα χρόνια να με βρει. Ελένη, έχω ένα βιβλίο έτοιμο, τελειωμένο, δε βρίσκω εκδότη. Ξέρεις κανέναν; Το βιβλίο είχε τίτλο "Η Κοινωνία των Χώρκατων". Καθόλου περίεργο που δεν εύρισκε εκδότη... Τελικά το ανέλαβε ο Παπαζήσης στην Αθήνα. Τυχαίο;

Μου ζήτησε να το παρουσιάσω. Μετά χαράς!  Ένα βιβλίο, after my own heart!  Σκληρή κοινωνική κριτική, διαπεραστική ματιά, ρωμαλαία θεωρητική τεκμηρίωση, κι ένα διάχυτο χιούμορ. Ένας συγγραφέας που σου κλείνει συνεχώς το μάτι! Τη λέξη "μιτσοκαμώ" απ' τον Καίσαρα την έμαθα, γιατί είχε βαλθεί κιόλας να με μάθει κυπριακά! Το βιβλίο, όπως και όλα τα βιβλία του Καίσαρα, ένας τεραστίων διαστάσεων καθρέφτης όρθιος απέναντι στην κυπριακή κοινωνία. Τα άρθρα του στην εφημερίδα το ίδιο. Ήρεμα, τεκμηριωμένα, με αγάπη, υπομονή και επιμονή, να εξηγεί γιατί είμαστε όλοι χώρκατοι! Γιατί αυτό είναι πρόβλημα! Πώς μπορεί να αλλάξει!  Ποιοί κίνδυνοι ελλοχεύουν αν δεν αλλάξει!

Μια και μόνη φορά, πριν λίγους μήνες, μου αρνήθηκε τη συμμετοχή του σε διδακτορική επιτροπή. Είπε ναι, είπε άσε να το σκεφτώ, κι ύστερα είπε άσε καλλίτερα... Παραξενεύτηκα! Δεν ήταν ο συνηθισμένος του εαυτός αυτός! Το απέδωσα σε κούραση. Τον τρέλλανα τον άνθρωπο, σκέφτηκα.  Άστον να ξεκουραστεί.  Θα επανέλθει σε μια άλλη επιτροπή. Δεν ήξερα! Δεν είπε τίποτε.  Αποτραβήχτηκε διακριτικά, σα να μην αφορούσε εμένα, σα να μην αφορούσε κανέναν αυτή η ιστορία. Tα e-mails, τα τηλεφωνήματα, έμεναν αναπάντητα.  Σκέφτηκα οτι θα λείπει στο εξωτερικό.  Έλειπε πράγματι, αλλά όχι για διακοπές.

Κι έπειτα, ξαφνικά, νέα φρικτά! Δεν ήθελα να το πιστέψω. Ήθελα να τον βρω και να μου το διαψεύσει. Να γελάσει με κείνο το χαρακτηριστικό ξεκαρδιστικό γέλιο του και να μου πει: Μα καλά κόρη, κάθεσαι και πιστεύκεις ότι ακούεις;

 Βασικό λάθος για έναν κοινωνιολόγο! Έχεις δίκιο Καίσαρα! Δεν πρέπει να πιστεύουμε ότι ακούμε. Αλλά, να μην πιστέψω και σε ότι βλέπω; Εσύ δεν είσαι μέσα σ' αυτό το κουτί;

Μια μέρα θα γράψω ένα βιβλίο για την Κύπρο, μούλεγε, να το λένε: "Πού σου νεύκω, πού πάεις;". Να γράψεις Καίσαρα! Να γράψουν οι φοιτητές σου όπως τους έμαθες! Ή ακόμα, να το γράψω εγώ!  Ένα κυπριακό παραμύθι!  Μια συνέχεια στο "ο Ρίκος Μάππουρος και ο Ρίκο -Κοκορίκο! " Γιατί ναί! Δε στόπα; Γράφω παραμύθια τώρα! Κρύβουν πιο πολλές αλήθειες απο τα ακαδημαϊκά κείμενα.  Και δεν πέφτεις και σε παγίδες! 

"Εκείνοι που παίρνουν τον εαυτό τους και την επιστήμη τους πολύ στα σοβαρά, μπορεί να ανακαλύψουν ότι βρήκαν την αλάνθαστη μεθοδολογία για την κοινωνική τους έρευνα, μόνο που έχουν χάσει στην πορεία το αντικείμενο που μελετούσαν: τον άνθρωπο, και βέβαια, τον εαυτό τους."

Καίσαρα, είμαι σίγουρη οτι μας βλέπεις να κλαίμε και γελάς! Εσύ πάντα ήσουν εξοικιωμένος με τη γελοιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Αλλά είναι δύσκολο, πολύ δύσκολο να συνηθίσουμε την απουσία σου, κι εμείς, και οι φοιτητές σου, και πιο πολύ η Valerie και ο Βασίλης! Δεν θα φύγεις λοιπόν! Θα μείνεις για πάντα δίπλα μας, κι ας μη σε βλέπουμε. Θα είσαι κοντά μας, κι ας κουνάς το κεφάλι από ψηλά λέγοντας:

"Και πρέπει να ομολογήσω εξ' αρχής οτι η θεωρητική μου ενασχόληση με το συγκεκριμένο θέμα σίγουρα σχετίζεται και με το οτι οι χώρκατοι προκαλούν γενικά πολύ γέλιο..."

Καλό σου ταξίδι! Να γελάς και να χαίρεσαι εκεί που θα βρίσκεσαι, και να μας παραστέκεσαι στα χάλια μας εδώ κάτω. Εμείς θα σε σκεφτόμαστε και θα σ' αγαπάμε...

*Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστημίου Κύπρου


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

Μιχάλης Α. Πόλης
Sat October 07, 2017, 18:30:17
Είναι αξιοσημείωτο ότι όλοι μας περιμένουμε να πεθάνει κάποιος για να πόυμε μια καλή κουβέντα..

FREDERICK-EX
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
MA/MSc2018
NEAPJUL17
THALIS
MIDMA
AOSINK
HPJETPRO
CDA2018
PAJUNE18
AIGAIA
FORUMMARCH
global
ALEXANDERJULY18
OPAPCYPRUS
MOECEE
Middlesex2016