KESJULY18

2017-06-25 18:04:02
Θερινό ηλιοστάσι: Ποίηση και παράδοση

Θερινό ηλιοστάσι: Ποίηση και παράδοση


ΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ ΒΟΥΤΟΥΡΗ*

Την παραμονή της γιορτής του άϊ-Γιάννη του Κλήδονα (24 Ιουνίου), ανάμεσα σε άλλες παραδόσεις οι οποίες διαδραματίζονται κατά το θερινό ηλιοστάσι και σχετίζονται κυρίως με τις φωτιές, αναφέρεται η τελετουργία του καθρέφτη. Τη μέρα αυτή, συγκεκριμένα, οι ανύπαντρες κοπέλες στέκουν γυμνές μπροστά σε έναν καθρέφτη και περιμένουν να εμφανιστεί σε αυτόν ο μελλοντικός τους σύζυγος. Σε αυτή την παράδοση βασίζεται το ποίημα του Παλαμά «Ο καθρέφτης τ’ αϊ -Γιαννιού» (Τα Τραγούδια της Πατρίδας μου, 1886):

«[…] Τη μέρ’ αυτή, κάθε χρονιά, καθώς μεσημεριάσει,

Που τα στοιχειά λυσσομανούν στις χώρες και στα δάση,

Καθείς στον ύπνο πέφτει,

Όποια βαστά, σε κάμαρα σκοτεινιασμένη κλειέται

Κι ανάφτει μόνο ένα κερί κι ολόγυμνη κρατιέται

Εμπρός εις τον καθρέφτη [...]»

      Επηρεασμένο προφανώς από τον «Καθρέφτη τ’ άϊ Γιαννιού» είναι το ποίημα του Γ. Σεφέρη «Φωτιές του άϊ-Γιάννη»,  πενήντα χρόνια αργότερα (1932)× το τέταρο από τα «Πέντε ποιήματα του κ. Σ. Θαλασσινού:

«[...] Αν μείνεις γυμνή μπροστά στον καθρέφτη τα μεσάνυχτα βλέπεις

βλέπεις τον άνθρωπο να περνά στο βάθος του καθρέφτη

τον άνθρωπο μέσα στη μοίρα σου που κυβερνά το κορμί σου [...]».

       Στο ποίημα του Παλαμά η νεαρή κοπέλα καθώς κοιτάζει ολόγυμνη τον καθρέφτη περιμένοντας να της φανερώσει τον άντρα που θα την πάρει, αντικρίζει τον χάρο× χωρίς να  καταλάβει ποιος είναι, καθώς μάλιστα της υπόσχεται «θα σε πάρω»:

«[...] Και θα σε πάρω! μια φωνή τα σπλάχνα της ταράζει

και πάλι μεσ’ στην όψη του η λυγερή διαβάζει

Γραμμένο: θα σε πάρω!

Και τρέμει και ξαφνίζεται, λιγοψυχά και πέφτει,

Μα δεν το ξέρ’ η άμοιρη πως μέσα στον καθρέφτη

Αγνάντεψε τον Χάρο!

Τον άλλο χρόνο το ’νοιωσε, στην ώρα τη στερνή της,

Όταν της ξαναφάνηκε κι επήρε την ψυχή της

Ο άγριος ψυχοκλέφτης [...]»

Και η αντίστοιχη σκηνή στον Σεφέρη:

«[...] Την ώρα που τέλειωσε η μέρα και δεν άρχισε η άλλη

την ώρα που κόπηκε ο καιρός

εκείνον που από τώρα και πριν από την αρχή κυβερνούσε το κορμί σου

πρέπει να τον εύρεις

πρέπει να τον ζητήσεις για να τον εύρει τουλάχιστο

κάποιος άλλος, όταν θα ’χεις πεθάνει [...]».

*Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Κύπρου 


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

FREDERICKJULY18
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
CUTSEPT2018
NEAPJUL17
KYPRIA2018
INTERCOLLEGE
THEOLOGIKISXOLI
CDA2018
PAJUNE18
PROGNOSIS9
AIGAIA
MARTIME
FORUMMARCH
OLYMPION2017
iky2018
ALEXANDERJULY18
OPAPCYPRUS
MOECEE
Middlesex2016

microsoft1718