KESAISTHTIKI18

2017-04-04 22:20:24
Οι μεταβάσεις ανάμεσα και μέσα στις εκπαιδευτικές βαθμίδες: η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο

Οι μεταβάσεις ανάμεσα και μέσα στις εκπαιδευτικές βαθμίδες: η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο


ΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ ΨΑΛΤΗ*

Εισαγωγή:Οι μεταβάσεις ανάμεσα και μέσα στις εκπαιδευτικές βαθμίδες αποτελούν μια πολύ σημαντική παράμετρο στην πορεία και καριέρα κάθε μαθητή/τριας και είναι για αυτό το λόγο που το θέμα έχει προσελκύσει την προσοχή πολλών ερευνητών όπως επίσης και το ενδιαφέρον διαφόρων εκπαιδευτικών αρχών  ανά το παγκόσμιο, με στόχο τόσο τη διερεύνηση, όσο και την αντιμετώπιση των πολλαπλών προκλήσεων που αυτές συνεπάγονται τόσο για τα ίδια τα παιδιά όσο και για τους γονείς  τους και τους  εκπαιδευτικούς. Μια από τις πιο πολύπλοκες μεταβάσεις, είναι αυτή κατά την αλλαγή σχολείου από το δημοτικό στο γυμνάσιο,  η οποία συμπίπτει και με την προεφηβική περίοδο.Αυτήν ακριβώς τη μετάβαση είναι που έχω και εγώ εξετάσει μέσα από μια διαχρονική επισκόπηση εστιάζοντας στο Κυπριακό συγκείμενο, ευελπιστώντας  πως αυτό θα συμβάλει στη διεθνή έρευνα και βιβλιογραφία.

Σκοπός αυτής της έρευνας ήταν η διερεύνηση των προβλημάτων που σχετίζονται με την αλλαγή σχολείου από τη μια βαθμίδα εκπαίδευσης στην άλλη με στόχο την επίτευξη συνέχειας μεταξύ Δημοτικού και Γυμνασίου. Η υπόθεση της έρευνας είναι πως ο βαθμός προσαρμογής των μαθητών του Δημοτικού στο Γυμνάσιο επηρεάζεται από τις απαιτήσεις που επιβάλλονται πάνω στα παιδιά από τις αλλαγές που συνεπάγεται η μετάβασή τους από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο.

Το ενδιαφέρον μου για τη διεξαγωγή αυτής της έρευνας παρορμήθηκε και  αναπτύχθηκε υπό την ιδιότητα του Β. Διευθυντή Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης, όταν από χρόνο σε χρόνο παρατηρούσα πως οι μαθητές της Α΄ τάξης Γυμνασίου προσαρμόζονταν προς το νέο σχολικό περιβάλλον δυσκολότερα, τόσο στο γνωστικό όσο και στον κοινωνικό τομέα. Η μελέτη αυτή διερευνά τα συναισθήματα των τελειόφοιτων μαθητών του Δημοτικού πριν και μετά τη  μετάβασή τους στο Γυμνάσιο στη διανοητική, κοινωνική, συναισθηματική και οργανωτική περιοχή. Εξετάζει επίσης τις αντιλήψεις των γονιών και των εκπαιδευτικών γύρω από το θέμα

Βιβλιογραφική Ανασκόπηση: Η βιβλιογραφική αναζήτηση και ανασκόπηση αποτέλεσαν τη βάση πάνω στην οποία σχεδιάστηκαν η ερευνητική πρόταση και το θεωρητικό πλαίσιο, αφού πρώτα μελετήθηκαν οι εννοιολογικοί ορισμοί και οι πολιτικές που εμπλέκονται στην έρευνα. Ο όρος μετάβαση περιλαμβάνει τόσο τη μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο όσο και τη μετάβαση από τη μια τάξη στην άλλη μέσα στο ίδιο σχολείο και η λέξη αλλαγή σχολείου παραπέμπει στη μετάβαση από μια βαθμίδα εκπαίδευσης στην επόμενη. Σε κάθε αλλαγή βαθμίδας εκπαίδευσης εξυπακούεται και η έννοια της μετάβασης, όμως το ίδιο δε συμβαίνει και στην αντίθετη περίπτωση. Το θέμα άρχισε να απασχολεί το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού (ΥΠΠ) συστηματικά από το 1987, όταν εγκαινιάσθηκε μια προσπάθεια σύγκλισης των αναλυτικών προγραμμάτων (ΑΠ) των δύο βαθμίδων εκπαίδευσης. Σύντομα όμως το ΥΠΠ συνειδητοποίησε πως αυτή η προσπάθεια από μόνη της δεν ήταν αρκετή και έτσι πρότεινε μια σειρά από μέτρα τα οποία και πάλι δεν έφεραν αποτέλεσμα, για αυτό το 1997 έγινε η 2η προσπάθεια ενοποίησης των ΑΠ η οποία συνεχίστηκε και μέσα στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης που επιχειρήθηκε τα  τελευταία χρόνια.

Η βιβλιογραφική ανασκόπηση ενίσχυσε τους σκοπούς και στόχους της έρευνας στους πιο κάτω τομείς:

  • Σκοποί και στόχοι των δύο βαθμίδων εκπαίδευσης
  • Οι αντιδράσεις των μαθητών
  • Μύθοι και πραγματικότητα
  • Οι επιπτώσεις πάνω στα συναισθήματα των μαθητών
  • Η διαδικασία προσαρμογής
  • Η ασυνέχεια των αναλυτικών προγραμμάτων
  • Προγράμματα υποδοχής εκπαίδευσης στην επόμενη εκπαιδευτική βαθμίδα
  • Η ηλικία εισδοχής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση
  • Εκπαιδευτικές περιφέρειες
  • Οι επιπτώσεις πάνω στις επιδόσεις των μαθητών
  • Οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών
  • Οι αντιλήψεις των γονιών
  • Η αρχή της έρευνας

Μεθοδολογία: Η μελέτη αυτή διεξήχθη μέσα στα πλαίσια ενός Διδακτορικού Προγράμματος. Εντάσσεται μέσα στην οικογένεια τόσο της ποσοτικής όσο και της ποιοτικής έρευνας και όσον αφορά την ερευνητική προσέγγιση χρησιμοποιήθηκε η Επισκόπηση. Οι στρατηγικές που εφαρμόστηκαν ήταν τόσο δουλειά πεδίου όσο και γραφείου. Όσον αφορά το είδος,  χρησιμοποιήθηκε τόσο πρωτογενής όσο και δευτερογενής διερεύνηση. Οι Τεχνικές Συλλογής Δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν ήταν το  ερωτηματολόγιο, οι ομάδες εστίασης, η παρατήρηση, τα ημερολόγια και οι διάλογοι.Για την ανάλυση των ποσοτικών δεδομένων επιστρατεύθηκε το λογισμικό πακέτο SPSS με περιγραφικά και επαγωγικά κριτήρια, όπως επίσης και  η θεματική ανάλυση και ανάλυση λόγου για το ποιοτικό μέρος της έρευνας.Περιλαμβάνει δύο συστατικά: το 1ο είναι μια διαχρονική επισκόπηση από το 2000 μέχρι το 2004 και το 2ο ένα Πρόγραμμα Υποδοχής των παιδιών του Δημοτικού από το Γυμνάσιο

Ο πληθυσμός των παιδιών της Στ΄ Δημοτικού ήταν γύρω στις 10000 και το δείγμα αποτελείτο από 1200 περίπου μαθητές, τους γονείς, τους δασκάλους και τους καθηγητές τους. Ήταν  ένα τυχαίο ομαδοποιημένο δείγμα, όπως φαίνεται στον  πίνακα που ακολουθεί.

 

Α/Α                    ΣΧΟΛΕΙΟ      ΕΠΑΡΧΙΑ                  ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ           ΜΑΘΗΤΕΣ

01.      Γυμνάσιο Παλλουριώτισσας      Λευκωσία                 Εμπορικό Κέντρο            0211

02.      Γυμνάσιο Φανερωμένης             Λευκωσίας               Εμπορικό Κέντρο           0029

03.      Γυμνάσιο Ακακίου                         Λευκωσία                 Ημιαστική                0159

04.      Γυμνάσιο Σολέας                           Λευκωσία                 Αγροτική                  0106

05.      Γυμνάσιο Πεδουλά                       Λευκωσία                 Αγροτική                  0005

06.      Γυμνάσιο Καλογεροπούλου      Λεμεσός                     Εμπορικό Κέντρο        0144

07.      Γυμνάσιο Λινόπετρας                  Λεμεσός                Ημιαστική                   0047

08.      Γυμνάσιο Νεάπολης                     Λεμεσός               Ημιαστική                   0043

09.      Λανίτειο Γυμνάσιο                        Λεμεσός                 Εμπορικό Κέντρο        0042

10.      Γυμνάσιο Παραλιμνίου               Αμμόχωστος               Ημιαστική             0180

11.      Γυμνάσιο Βεργίνας                        Λάρνακα           Αστική                            0144

12.      Νικολαϊδειο Γυμνάσιο                 Πάφος                       Αστική                 0089

Συνολικός αριθμός μαθητών                                                                            1199

 

ΕΥΡΗΜΑΤΑ:
Οι μαθητές στη Στ΄ Δημοτικού πριν πάνε στο Γυμνάσιο:Η κύρια έγνοια των μαθητών πριν πάνε στο γυμνάσιο είναι η κοινωνική τους ένταξη μέσα στο νέο σχολικό περιβάλλον και τα διαγωνίσματα, ιδιαίτερα τα απροειδοποίητα.Προσβλέπουν στη δυνατότητα να κάμουν καινούριες γνωριμίες να αναμειχθούν σε εξωδιδακτικές δραστηριότητες και να εμπλακούν σε  δημιουργικά μαθήματα. Οι επιστήμες έρχονται τελευταίες πάνω στα ενδιαφέροντά τους, ενώ ηαυτοεικόνα τους είναι αρκετά υψηλή πριν πάνε στο γυμνάσιο

Οι ίδιοι μαθητές στην 1η τάξη  Γυμνασίου μετά τα Χριστούγεννα: Τα μαθήματα αποτελούν την κύρια ανησυχία τους παρόλο ότι η κοινωνική τους ένταξη και τα δημιουργικά μαθήματα, συνεχίζουν να προκαλούν ικανοποίηση.Τα συναισθήματά τους καθίστανται πιο έντονα, ωστόσο τόσο στο Δημοτικό όσο και στο Γυμνάσιο τα θετικά συναισθήματα υπερισχύουν των αρνητικών συναισθημάτων.Όσον αφορά στην αυτοϊδέα τους, η μετάβαση έχει αρνητικές επιπτώσεις πάνω σε αυτή.Ωστόσο, το 90% των μαθητών προσαρμόσθηκε προς το Γυμνάσιο μέσα στο 1ο τρίμηνο.

Γονείς: Σε σύγκριση με το τι ανέμεναν, η συντριπτική πλειοψηφία των γονιών, αυτοί βρήκαν την κατάσταση όπως την ανέμεναν ενώ 30% τη βρήκαν καλύτερη.Έχουν ανάμεικτα συναισθήματα σχετικά με τις αντιδράσεις των παιδιών τους προς τη σχολική αλλαγή, αφού 54% δηλώνουν πως αυτά αντέδρασαν με ανησυχία ενώ το 40% με ενθουσιασμό.Γενικά καταγράφεται μια θετική στάση των γονιών απέναντι στο γυμνάσιο όσον αφορά τη συναισθηματική πλευρά της φοίτησης παρόλο ότι για δραστηριότητες που απαιτούν κάποιο κόστος σε χρόνο ή χρήμα δεν είναι τόσο πρόθυμοι να συνεργαστούν. Ωστόσο, έχουν ιδανικές προσδοκίες από το Γυμνάσιο.Οι γονείς υποτιμούν δραστηριότητες που ευχαριστούν ή προβληματίζουν τα παιδιά τους και υπερτιμούν τις ανησυχίες τους.

Εκπαιδευτικοί: Όσον αφορά τα μέτρα του ΥΠΠ για προώθηση της εννιάχρονης υποχρεωτικής εκπαίδευσης τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά και για τις δύο βαθμίδες, αφού πολύ λίγα φαίνεται να είχαν γίνει μέχρι τότε από τους εκπαιδευτικούς. Για το χάσμα μεταξύ Δημοτικού – Γυμνασίου οι δάσκαλοι επέρριψαν την ευθύνη πάνω στις διαφορετικές διδακτικές προσεγγίσεις και οι καθηγητές πάνω στο διαφορετικό αναλυτικό πρόγραμμα. Παρόλα αυτά,  οι εκπαιδευτικοί και των δύο βαθμίδων παρουσιάζονταν πρόθυμοι να συμμετάσχουν σε ένα Πρόγραμμα Υποδοχής των Μαθητών από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο και ήταν σύμφωνοι πως μια στενότερη επαφή μεταξύ των λειτουργών των δύο βαθμίδων στο ΥΠΠ, όπως και η ενοποίηση της Υπηρεσίας Ανάπτυξης Προγραμμάτων και της αρχικής και ενδοϋπηρεσιακής κατάρτισης θα προωθούσε το στόχο της εννιάχρονης (τώρα δεκάχρονης)  υποχρεωτικής εκπαίδευσης.Τόσο οι δάσκαλοι όσο και οι καθηγητές, εκτιμούν λανθασμένα τα συναισθήματα των μαθητών τους με το να υποτιμούν την ικανοποίηση που αντλούν τα παιδιά από το Γυμνάσιο και με το να υπερτιμούν τις ανησυχίες τους.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ & ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Συμπεράσματα:Συμπερασματικά, τα ευρήματα αυτής της έρευνας εισηγούνται πως ένα σημαντικό ποσοστό των παιδιών  που μετακινούνται από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο το βρίσκουν εξαιρετικά δύσκολο να προσαρμοστούν στο νέο σχολικό περιβάλλον κοινωνικά και διανοητικά για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, αν όχι για πάντα. Ταυτόχρονα, παρόλο ότι η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών φαίνεται πως προσαρμόζεται προς τη νέα βαθμίδα εκπαίδευσης σχετικά εύκολα, αυτή η προσαρμογή αφορά περισσότερο την όποια υφιστάμενη κατάσταση πραγμάτων συναντήσουν στο Γυμνάσιο και λιγότερο μια επιθυμητή ομαλή μετάβαση από τη μια τάξη στην άλλη μέσα στο νέο σχολείο.

Συστάσεις: Το κάθε Γυμνάσιο, σε συνεργασία με τα Δημοτικά σχολεία που το τροφοδοτούν πρέπει να επεξεργάζονται ένα πρόγραμμα υποδοχής των μαθητών κατά τη μετάβασή του από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο, το οποίο ενδεικτικά θα πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής: (Psaltis 2001, 2001b, 2007, 2008b, 2008/9, Ψάλτης, 2006, 2008)

  • Αλληλεπίδραση μεταξύ εκπαιδευτικών της Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης
  • Γνωριμία και επαφή των τελειοφοίτων μαθητών του Δημοτικού με το Γυμνάσιο
  • Εμπλοκή των γονιών στη διαδικασία αλλαγής σχολείου 
  • Τεκμηριωμένη ενημέρωση των μαθητών για τις προκλήσεις του Γυμνασίου.
  • Εξασφάλιση εξατομικευμένων πληροφοριών για τους πρωτοετείς μαθητές 
  • Οργάνωση συστήματος στήριξης για παιδιά με ειδικές και άλλες ανάγκες
  • Αποτελεσματική λειτουργία συστήματος Διοικητική Μέριμνας από τη Ανώτερη Ομάδα Διεύθυνσης
  • Δημιουργία μαθησιακού κλίματος μέσα από ένα σύστημα θετικής πειθαρχίας
  • Πρόγραμμα Προσωπικής, Κοινωνικής και Υγιεινής Αγωγής (Πολιτότητα)

Όπως γίνεται αντιληπτό, οι προκλήσεις των μεταβάσεων ανάμεσα και μέσα στις διάφορες βαθμίδες εκπαίδευσης, δεν αποτελούν ένα στιγμιαίο γεγονός, το οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί την τελευταία εβδομάδα της ολοκλήρωσης της Δημοτικής εκπαίδευσης, αλλά μια διαδικασία η οποία πρέπει να αρχίζει στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου και να ολοκληρώνεται στην 3η τάξη του Γυμνασίου με τη συμπλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Λεπτομέρειες για μια ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του θέματος, μπορείτε να βρείτε στις πιο κάτω εκδόσεις στα Αγγλικά (SchoolTransferfromPrimarytoSecondaryEducation) και στα Ελληνικά (Η Μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο)

Αναφορές

Psaltis, I. (2001). The Induction Programme for the Transition Period from Primary to Secondary School. Comenius 3.1: UK – PL – CY – DE – AT Manual 2. In Loidl, H., (Ed.). Curriculum Continuity Links Between Primary and Secondary Stages in Education in European Schools.Linz, Austria: Pedagogical Institute AT. 2, 56-62

Psaltis, I. (2001b). An example of practice based change undertaken in a work based Doctorate      (School Transfer). In C.Costley and J.Hawkes (Eds.), Models and Implementations of Work Based Learning.Work Based Learning Network of the Universities Association for Continuing Education.1, 118-131

Ψάλτης, Ι. (2006). Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση: Θεωρία και Πράξις.  Αθήνα: ΕκδόσειςΠάργα

Psaltis, I. (2007).School Transfer from Primary to Secondary Education.Nicosia: AphiPublishers

Ψάλτης, Ι. (2008). Η Μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο. Αθήνα: Εκδόσεις Πάργα

Psaltis, I. (2008b). School Transfer from Primary to Secondary Education.In Williams, R.  (Ed).  7th European Conference on E-Learning – Hosted by the University of Cyprus. 5-7 November 2008.UK: University of Portsmouth. 2, 313-321

Οι μεταβάσεις ανάμεσα και μέσα στις εκπαιδευτικές βαθμίδες: η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο


Αφήστε ένα σχόλιο

  • Υποχρεωτiκά πεδία *


If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 

FREDERICK-EX
ucaln2prtyxia
 Cyprus School of Molecular Medicine
kaitomia-ereyna ucy
MA/MSc2018
NEAPJUL17
THALIS
microsoft1718
HPJETPRO
CDA2018
PAJULY17
MOECEE
AIGAIA
FORUMMARCH
iky2018
global
LOTTO
Middlesex2016